Taageerada Anwar Gargash uu u muujiyey xiriirka Imaaraadka Carabta iyo shacabka Soomaaliyeed waxay mudan tahay in la garab istaago. Isagoo ka jawaabaya dhaliil uu Xasan Sheekh Maxamuud u jeediyey Imaaraadka, la-taliyaha diblomaasiyadda ee Madaxweynaha Imaaraadku wuxuu ku adkaystay in xiriirka soo jireenka ahi uu sii jiro marka khilaaf siyaasadeed yimaado. Mabda’aas waa sax: dawladuhu waa inay iskaashiga caalamiga ah ku qiimeeyaan saamaynta uu ku leeyahay nolosha muwaadiniinta, amniga iyo barwaaqada. [1]

Puntland waxay dooddaas u leedahay waayo-aragnimo muuqata. Iskaashigeeda Imaaraadka ayaa taageeray hay’ado ilaaliya xeebaha, kana hortaga kooxaha hubaysan ee xagjirka ah. Qiimaynta doorka Imaaraadku waa inay tixgelisaa waxqabadkaas, dadka hawshaas fuliya iyo khataraha ka dhalan kara in la carqaladeeyo iskaashiga.

Khilaafka hadda jira wuxuu daba socdaa hadal uu Xasan Sheekh telefishanka ka jeediyey 17-kii Nofeembar. Sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee SONNA, wuxuu Imaaraadka ku eedeeyey taageeridda ciidamo ka baxsan taliska qaranka iyo gelidda heshiisyo dekedeed oo uu ku muransan yahay awoodda sharci ee lagu galay. Eedeymahaas waxay u baahan yihiin in la baaro heshiisyada gaarka ah, caddaynta xadgudubyada la sheegay iyo tallaabooyinka sharci ee lagu xallinayo khilaafka. [2]

Ilaalinta iskaashi waxtar leh waa mas’uuliyad istaraatiiji ah. Sababta loo taageerayo mowqifka Gargash waxay ka bilaabmaysaa waxa iskaashigaasi u qabtay dadka Soomaaliyeed iyo hay’adaha amnigooda ilaaliya.

Amniga badda iyo la dagaallanka argagixisada

Ciidanka Booliska Badda Puntland, oo loo yaqaan PMPF, ayaa muujinaya sida ay labadan hawlood isugu xiran yihiin. Daraasad uu Ido Levy qoray 2025, sidoo kalena lagu daabacay joornaalka Defense & Security Analysis, waxay sharraxaysaa doorkii Imaaraadku ku lahaa aasaasidda, maalgelinta iyo kormeerka ciidanka. Ciidankan markii hore waxaa loo dhisay la dagaallanka burcad-badeedda iyo ilaalinta amniga badda. Hawlihiisu waxay markii dambe gaareen la dagaallanka Al-Shabaab iyo Daacish. Taariikhdaas hay’adeed waa qayb lama huraan ah oo ka mid ah qiimaynta iskaashiga. [3]

La dagaallanka burcad-badeedda iyo la dagaallanka argagixisadu waxay u baahan yihiin xilal iyo xeelado kala duwan. Labaduba waxay ka faa’iidi karaan hay’ado xeebeed karti leh, xog la isku hallayn karo iyo awood lagu carqaladeeyo dhaqdhaqaaqyada sharci-darrada ah. Dib-u-eegista xiriirka diblomaasiyadeed waa inay si gaar ah u eegtaa sida isbeddel kasta u saamaynayo labada hawlood.

Amniga Puntland iyo labada dhinac ee Gacanka Cadmeed

Warbixin ay kooxda dabagalka ee Qaramada Midoobay soo saartay Febraayo 2026 waxay qiimaysay in Hawlgalka Hilaac, oo lala fuliyey saaxiibbo goboleed iyo caalami ah, uu si weyn u yareeyey khatarta Daacish ee Soomaaliya. Warbixintu waxay sidoo kale diiwaangelisay xog ay dalal xubno ahi ka bixiyeen dagaalyahanno ajnabi ah oo Puntland uga gudbay Yemen iyagoo maraya Gacanka Cadmeed. Isla qiimayntaasi waxay sheegtay in kooxda ay u hadhay adkaysi, isla markaana ay ka faa’iidaysan karto buuraha ay ku dhuumato iyo waddooyinka xeebaha. Qiimayntani waxay ku salaysnayd xogtii la helay ilaa 15-kii Diseembar 2025. [4]

Xiriirka amni ee labada xeebood wuxuu ka dhigan yahay in cadaadiska kooxaha hubaysan lagu saaro hal dhinac uu saamayn karo dhinaca kale. Dadaalka Puntland ee la dagaallanka argagixisadu sidaas ayuu ku yeelanayaa muhiimad goboleed. Joogtaynta cadaadiskaas waxay u baahan tahay in lala socdo dhaqdhaqaaqa dagaalyahannada, maalgelintooda iyo meelaha ay dib isugu urursan karaan, iyadoo la ilaalinayo dhulka laga saaray. Iskaashiga waa in lagu qiimeeyaa juqraafiyaddaas ballaaran.

Hay’adaha gudaha iyo naf-hurnimada ciidamada Puntland

Ciidamada Puntland ayaa qaada culayska tooska ah ee difaaca bulshada iyo haynta dhulka. Maalgelinta, tababarka iyo qalabka dibadda ka yimaada waxay waxtar yeeshaan marka shaqaalaha, aqoonta deegaanka iyo joogtaynta hay’adaha Puntland ay u adeegsadaan hawlgallo. Aqoonsiga waxqabadku waa inuu ka tarjumaa xiriirka ka dhexeeya taageerada dibadda iyo shaqada ciidamada gudaha.

Taasi waxay sidoo kale sharxaysaa sababta go’aannada diblomaasiyadeed ay ugu baahan yihiin wadatashi lala yeesho bulshooyinka iyo hay’adaha ay saamayntoodu gaari doonto. Muwaadiniinta Puntland waxay dan toos ah ka leeyihiin heshiisyada khuseeya ilaalinta xeebaha iyo hawlgallada amniga. Waayo-aragnimadoodu waa inay qayb ka noqotaa qiimayn kasta oo dhab ah oo lagu sameeyo xiriirka Imaaraadka.

Khilaafka awoodaha dastuuriga ahi wuxuu u baahan yahay wadahadal iyo xal sharci oo cad. Inta xalintaasi socoto, dadka go’aanka qaadanaya waxaa sidoo kale saaran inay muujiyaan sida loo gudanayo waajibaadka amniga ee jira. Baahida bulshada ee badbaado ma sugayso inta ay siyaasiyiintu ku heshiinayaan awood-qaybsiga.

Qiimaha kala-go’a diblomaasiyadeed

Baaq siyaasadeed si degdeg ah ayaa loo soo saari karaa. Beddelidda shaqaale tababaran, nidaamyo dayactir, ballanqaadyo maalgelin iyo xiriirro hay’adeed waxay qaadataa waqti. Soo-jeedin kasta oo lagu joojinayo iskaashi waa inay qeexdaa awoodaha ay saamaynayso, cidda beddelaysa, halka dhaqaalaha beddelka laga helayo iyo sida amniga loo ilaalinayo muddada kala-guurka.

Dawladda Muqdisho, Puntland iyo Imaaraadka ayaa arrimahaas kaga jawaabi kara dib-u-eegis heshiisyo iyo waajibaad oo la diiwaangeliyey. Halka heshiis u baahan yahay wax-ka-beddel, waa in la magacaabaa qodobka la saxayo iyo habka saxitaanka. Halka iskaashi uu bulshada u leeyahay faa’iido la muujin karo, waa in la caddeeyaa sida faa’iidadaas loo sii ilaalinayo.

Gargaarka bani’aadannimadu wuxuu bixiyaa tusaale muuqda. Janaayo 2025, wakaaladda SONNA waxay sheegtay in Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Soomaaliyeed ay Imaaraadka ka heshay 700 oo tan oo raashin ah. Qaybinta la shaaciyey waxay ka koobnayd 300 oo tan oo Kismaayo loo diray, 200 oo tan oo Boosaaso loo diray iyo 200 oo tan oo loogu talagalay Banaadir iyo deegaanno kale oo gargaar u baahan. Diiwaankaasi wuxuu muujinayaa iskaashi gaara bulshooyin ku kala nool maamullo siyaasadeed oo kala duwan. [5]

Heshiisyo cad iyo iskaashi sii waara

Warbixintii Guddiga Khubarada Qaramada Midoobay ee 2021 waxay aqoonsatay awoodda weyn ee PMPF u leedahay la dagaallanka kooxaha xagjirka ah, tahriibinta hubka iyo burcad-badeedda. Isla warbixintaasi waxay dhaliishay qalab ciidan oo diyaarad Imaaraadku maamulo ay keentay iyadoo aan la gudbin ogeysiiskii loo baahnaa. Guddigu wuxuu arrintaas ku eegay nidaamkii cunaqabataynta ee xilligaas jiray, isagoo sheegay in hufnaan la’aantu wax u dhimayso horumarinta ciidanka. Labadaas qodob waxay ka mid yihiin diiwaanka ay warbixintu soo bandhigtay. [6]

Casharka hay’adeed ee laga qaadan karo waa in heshiisyo cad, oggolaansho sharci, maalgelin lala xisaabtami karo iyo hab lagu baaro eedeymaha waxyeellada rayidka ay sii adkayn karaan iskaashiga amniga. Puntland iyo Imaaraadku waxay sii xoojin karaan doodda taageeraysa iskaashigooda marka ay muujiyaan hababka ay u maareeyaan waajibaadyadaas.

Ballanqaadyada diblomaasiyadeed ee Imaaraadku waxay leeyihiin sal ay labada dhinac ka sii ambaqaadi karaan. War-murtiyeedkii ay 6-dii Janaayo 2026 wada soo saareen Guddiga Midowga Afrika iyo Imaaraadku wuxuu dib u xaqiijiyey taageerada madax-bannaanida, wadajirka dhuleed, amniga iyo xasilloonida Soomaaliya. Ballanqaadyadaasi waxay saldhig u noqon karaan qiimaynta dhaqanka iyo wadahadalka lagu gaadhayo heshiisyo shaqayn kara. [7]

Gargash wuxuu sidoo kale su’aal geliyey in xisaab siyaasadeed oo shakhsi ahi saamayn ku leedahay mowqifka Xasan Sheekh. Taasi waa qiimayn siyaasadeed oo Gargash leeyahay. Doodda ugu xooggan ee lagu taageerayo waxay ku dhisan tahay mabda’a uu soo bandhigay: danaha Soomaaliyeed waxay u baahan yihiin xiriir joogto ah, caddayn iyo awood lagu xalliyo khilaafaadka iyadoo la ilaalinayo iskaashiga waxtarka leh.

Puntland mudnaanteedu waa ilaalinta iskaashiga amni ee wax ku oolka ah iyada oo loo marayo heshiisyo u adkaysan kara qiimayn dadweyne iyo mid sharci. Dawladda Muqdisho waxaa laga rabaa inay xaliso murannada heshiisyada iyadoo ilaalinaysa awoodaha iyo adeegyada ay muwaadiniintu ku tiirsan yihiin. Imaaraadka, iskaashi waara wuxuu ku dhismaa xiriir dhow oo lala yeesho bulshooyinka Soomaaliyeed, ballanqaadyo cad iyo isla xisaabtan.

Gargash wuu ku saxan yahay in xiriirka shacabka Soomaaliyeed laga hormariyo iska horimaad siyaasadeed oo ku-meelgaar ah. Iskaashiga Puntland iyo Imaaraadku wuxuu mabda’aas siinayaa miisaan la taaban karo. Hawsha xigta waa ilaalinta faa’iidooyinka bulshada iyo xoojinta hay’adaha sii wadi kara iskaashigaas.

Ilaha

  1. Gulf News, “Anwar Gargash criticises Somali president’s attack on UAE, reaffirms ties with its people,” November 18, 2026.
  2. SONNA, “Somalia draws its line: the President and the Justice Minister set out the case against UAE interference,” November 17, 2026. Used as the Mogadishu government’s account of its position.
  3. Ido Levy, “Fighting Pirates and Terror: The Development of the Puntland Maritime Police Force, 2010–2023,” October 2025. Also published in Defense & Security Analysis.
  4. UN Security Council, S/2026/44, February 4, 2026, paragraphs 35–37. This is a dated assessment, based on information received up to December 15, 2025.
  5. SONNA, “SoDMA Receives 700 Tons of Food Aid from UAE for Drought-Affected Communities,” January 8, 2025.
  6. UN Security Council, S/2021/849, October 6, 2021, paragraphs 100–101. The equipment-notification criticism concerns the historical sanctions framework addressed by that report.
  7. African Union Commission and UAE, joint statement, January 6, 2026.