Hoggaamiyihii hore ee Koonfur Galbeed Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen wuxuu warqad 20 Oktoobar ku dalbaday in Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud xilka ka dego, isagoo sii xoojiyay loollan hore u keenay isbeddello awoodeed oo Bay laga soo sheegay. Baaqiisu wuxuu daba socdaa warbixinta AFP ee ciidamo isaga taabacsan oo galay shan magaalo oo ku wareegsan Baydhabo. Maamulka gobolku wuxuu sheegay inuu doonayo inuu degmooyinka dib u soo celiyo.

Laftagareen wuxuu dalbaday inay soo dhex galaan saaxiibbada caalamiga ah iyo kooxaha mucaaradka Soomaaliyeed, sida Horseed iyo People Daily weriyeen. Wuxuu dalbaday bixitaanka ciidamada dawladda Muqdisho iyo heshiis doorasho oo loo dhan yahay, isagoo madaxweynaha ku eedeeyay adeegsiga awood ciidan oo lagu wiiqayo hoggaanka gobollada. Warqaddu waxay murankii degmooyinka u gudbinaysaa dalabyo ku saabsan heshiiska siyaasadeed ee qaranka iyo cidda hoggaaminaysa.

Xogta dhulku waxay samaysantay maalmo isku xiga. Warbaahinta gobolku waxay sheegtay in taageerayaashiisu galeen Buurhakaba 15 Oktoobar iyo Bardaale 16 Oktoobar. Warbixinta AFP ee Hiiraan baahisay 18 Oktoobar waxay soo xigatay saraakiil ciidan oo Sabtidii magacaabay Bardaale, Diinsoor, Buurhakaba, Qansaxdheere iyo Awdiinle inay galeen ciidamadiisu. Awdiinle waxay qiyaastii 30 kiiloomitir u jirtaa Baydhabo, taas oo dhaqdhaqaaqyada la soo sheegay u dhoweynaysa xarunta awoodda gobolka.

Wasiirka Warfaafinta Koonfur Galbeed Nuur Siidow Baaba wuxuu shir jaraa’id oo Baydhabo ah ka sheegay in degmooyinka ay ciidanka Laftagareen haystaan dib loogu soo celin doono gacanta maamulka. Hadalkiisu wuxuu qirayaa caqabadda maamulka hor taal, isagoo ballanqaadaya in horumarradaas la rogo. Laftagareen wuxuu bayaan kale ku ammaanay taageerayaashiisa inay soo celiyeen afar degmo. Shanta goobood ee la magacaabay iyo afarta degmo ee uu xusay waa qeexitaanno deegaan oo kala duwan oo ku dhex jira isla ololaha socda.

Dadka deegaanku waxay sharaxeen gelitaanno badankood aan la kulmin iska caabin weyn. Suleymaan Nuurrow wuxuu AFP u sheegay in ciidamo Daraawiish ah oo Laftagareen taageersan ay Bardaale ku yimaadeen mootooyin iyagoo hubaysan. Wuxuu sheegay in masuuliyiintii deegaanku u baxeen saldhig u dhow oo hawlgalka Midowga Afrika ah, ciidanka Itoobiyana gudaha ku hadhay. Caddow Yuusuf oo Diinsoor deggan wuxuu ka warramay ciidamo ku ururaya magaalooyinka Baydhabo ku wareegsan. AFP waxay dagaal ka soo sheegtay gelitaankii Buurhakaba, iyadoo dhacdadaas ka soocday gelitaannada degganaa ee meelaha kale.

Wararkii hore waxay Bardaale ku sheegeen qiyaastii 60 kiiloomitir inay Baydhabo u jirto. Kaab TV waxay sheegtay in ciidamadii hore u joogay ay baxeen ka hor gelitaanka, guddoomiyihii horena uu galay saldhig ciidanka Itoobiya. Somali Digest ayaa iyaduna dhaqdhaqaaqa werisay. Xogahaasi waxay bixiyeen sawirkii labada magaalo ee hore; warbixinta dambe ee AFP waxay ballaadhisay baaxadda, kuna dartay xog markhaatiyaal iyo jawaabta maamulka gobolka.

Loollanka siyaasadeed wuxuu ka horreeyay dhaqdhaqaaqyadaas. Ciidamada dawladda Muqdisho ayaa dhammaadkii Maarso maamulka Laftagareen ka saaray Baydhabo, kaddib xiisad ku saabsan isbeddellada dastuurka iyo doorashooyinka gobollada. Taageerayaashiisu waxay tan iyo markaas doonayeen inay awooddiisa soo celiyaan. Maamulka Muqdisho taageersan tahay, arrinta dhow waa ilaalinta hay’adaha degmooyinka iyo marinnada Baydhabo, iyadoo uu difaacayo nidaamkii siyaasadeed ee ka dambeeyay bixitaankiisa.

Dawladda Muqdisho waxay 13 Oktoobar ku dartay tallaabo dhaqaale, iyadoo Laftagareen iyo sagaal qof oo kale cunaqabatayn ku soo rogtay eedeymo xiriir maalgelin Al-Shabaab ah. Warbaahinta gobolku waxay sharaxday amar lagu xannibayo hantida, laguna mamnuucayo macaamilka dadka la magacaabay. Warqadda cusub ee Laftagareen waxay diiddan tahay habdhaqanka dawladda, waxayna dalbanaysaa faragelin dibadeed oo xal loo raadinayo. Go’aanka cunaqabataynta iyo jawaabtiisu waxay qayb ka yihiin loollanka; eedeymuhuna waxay u nisban yihiin dhinacyada jeedinaya.

Dadka deegaanku waxay loollankaas ku wajahaan goob hore u qabtay culays bani’aadamnimo oo weyn. Warbixintii PUNT NEWS ee sugnaanta cuntada ee Sebtembar waxay sharaxday khatar macaluuleed oo qoysaska barakacay ee Baydhabo soo food saari karta haddii gargaarku istaago, iyo horumar hore oo Buurhakaba ka dhacay kaddib roob iyo gargaar kordhay. Helitaanka waddooyinka iyo suuqyada degmooyinku sidaas ayuu muhiim ugu yahay qoysas cuntadoodu ku tiirsan tahay sahay iyo taageero sii socota.

Loollanku wuxuu hadda gaadhayaa dhowr marin oo Baydhabo ah, isagoo maamulka degmooyinka ku xidhaya tartanka xarunta gobolka. Masuuliyiinta gobolku waxay ballanqaadeen inay magaalooyinka soo celiyaan, halka hoggaamiyihii xilka laga saaray uu dalbanayo isbeddel qaran iyo bixitaanka ciidanka taageeraya dhinaca ka soo horjeeda. Dhaqdhaqaaqa ciidanka iyo muranka doorashadu waxay sii cadaadinayaan heshiis ay weli isku hayaan dhinacyada laga rabo inay hirgeliyaan.

Baydhabo waxay weli udub dhexaad u tahay loollanka. Ballanqaadka maamulka ee magaalooyinka lagu soo celinayo iyo dalabka Laftagareen ee bixitaanka ciidanku waxay tilmaamayaan tallaabooyin iska soo horjeeda. Bulshooyinka waddooyinka magaalooyinkaas u dhexeeya ku nool, amnigu wuxuu ku xidhnaanayaa sida labada dhinac u raacaan sheegashadooda, xilli dadku sii safrayaan, ganacsanayaan oo gargaar raadinayaan.