Maxkamadda Sare ee Soomaaliya waxay xafiiska sharciyeed ee dawladda Muqdisho ka dalbatay inuu ka jawaabo dacwad dastuuri ah oo loo gudbiyay madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed, sida qoraal maxkamadeed oo Horseed werisay 20 Oktoobar sheegayo. Jawaabta waxaa la sugayaa Khamiista, 22 Oktoobar, saacadda 2-da duhurnimo. Amarku wuxuu muranka dastuurka siinayaa waqti maxkamadeed oo la socda khilaafka siyaasadeed ee doorashada.

Horseed waxay sheegtay in qareen Sakariye Ismaaciil Nuur arjiga u gudbiyay Shariif, codsiguna ku taariikhaysan yahay 11 Oktoobar. Maxkamaddu waxay dalbatay jawaabta dawladda. Hannaanku wuxuu khuseeyaa dacwadda la keenay, iyadoo go’aanka nuxurkeedu weli ka dambeeyo.

Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed wuxuu si gaar ah 20 Oktoobar u sheegay inuu diyaar u yahay wadahadal lagu gaadho hannaan doorasho oo lagu heshiiyo iyo jadwal la fulin karo. Isbahaysiga, oo ay ku jiraan Puntland, Jubaland iyo mucaaradka Muqdisho, wuxuu Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ku boorriyay inuu wadahadalka ku soo noqdo, isagoo ka digay tallaabooyin dastuuri iyo siyaasadeed oo kale haddii go’aannada hal dhinac ahi sii socdaan.

Dawladda Muqdisho waxay doorashada baarlamaanka u muddaysay 15 Abriil 2027, tan madaxweynahana 15 Maajo, iyadoo diidmo cusub ka timid madaxweynihii hore Maxamed Cabdullaahi Maxamed Farmaajo iyo hoggaanka Puntland oo dalbaday heshiis siyaasadeed. Jadwalkii la shaaciyay 15 Oktoobar wuxuu taariikho u dejinayaa hannaanka ay dawladda Muqdisho waddo. Hadalladii 17 Oktoobar waxay muujinayaan in heshiiska hannaanka laftiisu weli yahay xudunta khilaafka.

Farmaajo wuxuu Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ku eedeeyay inuu carqaladaynayo isu tanaasul, sida Goobjoog werisay 17 Oktoobar. Wuxuu ku baaqay heshiis doorasho. Dawladda Muqdisho waxay sii difaacday codbixin toos ah oo xisbiyo ku dhisan. Mawqifyadu waxay ku saabsan yihiin cidda dejinaysa xeerarka, sida ka qaybgalka siyaasadda loo abaabulayo iyo in doorasho qaran ay ku socon karto oggolaanshaha dhinacyada mucaaradka ee waaweyn.

Dawladda Muqdisho waxay jadwalka soo dhowaysay bayaan 15 Oktoobar ay baahisay SONNA. Waxay sheegtay muddo dheer oo wadatashi ah, waxayna ku doodday in diyaarinta doorashada iyo wada xaajoodku isla socon karaan, iyadoo siyaasiyiinta mucaaradka ku boorrisay ka qaybgal niyad wanaagsan. Mawqifkaasi wuxuu jadwalka ku xidhayaa dadaalka ay dawladda Muqdisho ugu gudbayso doorasho toos ah, iyadoo sheegaysa in albaabka wadahadalku furan yahay.

Madaxweyne ku xigeenka Puntland, Ilyaas Cismaan Lugatoor, wuxuu khilaafka ku xidhay xiriirka federaalka, hadallo ay Dawan werisay 17 Oktoobar. Wuxuu sheegay in Puntland sii wadi doonto dadaalka midnimada Soomaaliyeed iyo heshiis qaran oo shaqeeya, isagoo ka digay inay mustaqbalkeeda ka tashan doonto haddii dadaalladaasi fashilmaan. Wuxuu hoggaanka dawladda Muqdisho ku eedeeyay inuu ka leexday is-afgaradkii, wuxuuna xusay dadaallo dib u heshiisiin oo hore.

Jadwal ka dambeeyay isku horimaadkii waddooyinka

Shaacintu waxay daba socotaa iska horimaad amni oo Muqdisho ka dhacay. Hay’adda Nabad Sugidda iyo Sirdoonka Qaranka waxay 11 Oktoobar rag ay sheegtay inay hoos tagaan madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed ku eedaysay weerar iyo carqaladayn shaqaalaheeda. Shariif ayaa eedaynta diiday, wuxuuna ciidamada dawladda Muqdisho ku eedeeyay beegsiga shaqaalihiisa iyo xannibaad dhaqdhaqaaqa gurigiisa ku wareegsan. Xogaha iska soo horjeeda waxay murankii qaran ee doorashada geeyeen waddooyinka guryaha mucaaradka ku dhow.

Raysal wasaarihii hore Xasan Cali Khayre wuxuu xiisaddaas dhexdeeda ku baaqay wadahadal. Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed, oo ay ku jiraan Puntland, Jubaland iyo Madasha Samatabixinta ee Muqdisho, ayaa sidoo kale dalbaday heshiis doorasho. Baaqyadaasi waxay habdhaqanka ciidamada ku xidheen wada xaajoodka siyaasadda. Hoggaamiyeyaasha dhinacyada kale ka dalbanaya inay hannaanka doorashada aaminaan ayaa isla waqtigaas isku haya doorka hubka ee caasimadda.

Falanqaynta PUNT NEWS ee iska horimaadka hubaysan ee Muqdisho waxay raacaysaa eedaymahaas iyo xiriirka taariikhiga ah ee loollanka siyaasadda iyo xoogga hubaysan. Jadwalka cusub wuxuu muranka u gudbinayaa marxalad kale: waxaa hadda jira taariikho codbixin oo diyaarinta iyo go’aannada siyaasadeed lagu qiimayn karo. Khilaafka asaasiga ah ee ka qaybgalka iyo awoodda ayaa hareerahooda ka sii socda.

Kala horraynta dhacdooyinku waxay sharxaysaa marxaladda la marayo. Xiisaddii 11–12 Oktoobar waxay ka horraysay jadwalkii 15 Oktoobar. Dhaliisha cusub ee Farmaajo iyo digniinta Puntland waxay yimaadeen 17 Oktoobar. Waa jawaabo ku dhex jira muran siyaasadeed oo socda, iyadoo ay dawladda Muqdisho difaacayso nidaamka codbixinta ay soo jeedisay. Mawqifyada dhinacyadu weli way kala fog yihiin xilli taariikho la shaaciyay.

Xiriirka federaalka oo weli udub dhexaad ah

Muranku wuu ballaadhay ka hor shaacinta cusub. Bishii Sebtembar, Farmaajo wuxuu dalbaday isu tanaasul, halka hoggaamiyeyaal mucaarad ahi QM ka codsadeen dhexdhexaadin khilaafka doorashada. Codsigii hore ee dhexdhexaadinta wuxuu fududaynta dibadda dhinac dhigay baahida heshiis ay gaadhaan siyaasiyiinta Soomaaliyeed. Hadallada Oktoobar waxay ku noqonayaan isla su’aasha ah sida diyaarinta dawladda Muqdisho ay u heli karto oggolaansho siyaasadeed oo ballaadhan.

Ka qaybgalka Puntland wuxuu arrinta siinayaa dhinac federaal ah. Hoggaankeedu wuxuu ku jiraa isbahaysi ay sidoo kale qayb ka yihiin Jubaland iyo siyaasiyiinta mucaaradka Muqdisho, isagoo wata mawqifkiisa xiriirka dawladda Muqdisho. Digniinta shuruudaysan ee Lugatoor waxay culays dheeraad ah saaraysaa xiriirkaas. Hadalkiisu wuxuu doorashooyinka xiga ee Puntland ku xidhayaa natiijada dadaalka is-afgarad qaran lagu raadinayo.

Dhanka dawladda Muqdisho, shaacinta jadwalku waxay abuuraysaa kala horrayn ay hay’aduhu ku abaabuli karaan diyaarinta doorashada. Mucaaradka, dalabka degdegga ahi weli waa heshiis ku saabsan qaabka ay hay’adahaasi ku shaqaynayaan. Jadwalka iyo wada xaajoodku sidaas ayay isku barbar socdaan. Go’aannada ka qaybgalka, maamulka iyo amnigu waxay go’aaminayaan sida taariikhaha loogu beddelo hannaan ay dhinacyadu aqbalaan.

Marxaladda siyaasadeed ee xigtaa waa jawaabta jadwalkaas. Dawladda Muqdisho waxay mucaaradka ka dalbanaysaa inuu ku biiro jidka ay u waddo codbixin toos ah; Farmaajo wuxuu dalbanayaa isu tanaasul, Puntlandna waxay ku adkaysanaysaa is-afgarad. 15 Abriil iyo 15 Maajo waxay muranka siiyeen bartilmaameedyo doorasho oo cad. In hoggaamiyeyaashu ku heshiin karaan jidka loo marayo ayaa weli ah su’aasha Soomaaliya hortaalla.