Saddexdii badbaade ee Pakistani ah ee Honour 25 ee haray ayaa 7 Oktoobar gaaray Karachi, iyagoo dhammeeyay safarkoodii dib-u-noqoshada kaddib samatabbixintii Puntland. Afar shaqaale oo Pakistani ah oo dhaawacmay iyo meydadka saddex muwaadin oo kale ayaa dalka gaaray 4 Oktoobar. Express Tribune ayaa werisay gaaritaankooda, kaddib markii Wasiirka Arrimaha Dibadda Ishaq Dar uu shaaciyay safarka kooxda ugu dambaysay ee Addis Ababa soo maraysay.
Afar shaqaale oo Indonesian ah ayaa 6 Oktoobar dalkooda ku laabtay. Wasiir Sugiono wuxuu sheegay inay heli doonaan daryeel caafimaad iyo mid nafsi ah, sida ay werisay ANTARA. Gaaritaankoodu wuxuu hawsha ka gudbiyay sii-deyntii afduubka iyo diyaarintii safarka, una wareejiyay soo kabasho ka socota dalalka badbaadayaasha.
Jidka gurigu wuxuu ka bilowday xeebaha Puntland. Warbixinteedii 1 Oktoobar, Wasaaradda Arrimaha Dibadda Pakistan waxay sheegtay in badbaadayaasha Honour 25 ay Garoowe u joogeen daaweyn iyo diyaarinta dib-u-noqoshada, kaddib markii Bandar Beyla laga soo dejiyay. Masuuliyiintu waxay dhiggooda Soomaaliyeed kala shaqaynayeen daryeelka, safarka badbaadayaasha iyo soo celinta dadkii dhintay. Warbixintaasi waxay qeexaysay hawl markaas socotay; gaaritaannadii 4, 6 iyo 7 Oktoobar waxay diiwaangelinayaan safarradii xigay.
Daaweyn ka horraysa safarka guriga
Qof badbaaday oo xeebta magaalo looga wareejiyo wuxuu hawsha ku soo darayaa hay’ado kale. Ciidanka ama boolisku waxay sugi karaan gelitaanka markab, halka daaweyntu ku xiran tahay adeegyada caafimaadka, safarka dambena uu u baahan yahay qunsuliyado, shirkado gaadiid iyo habraacyo deegaanka ah. Qayb kastaa waa inay tan xigta ku xirnaataa, iyadoo xorriyadda laga helay afduubka aan loo qaadan dhammaadka baahida qofka.
Shaqaale dhaawacmay, jidka gurigu wuxuu marka hore ku xiran yahay daryeelka iyo inuu safri karo. Gaadiid xilli hore la diyaariyay wuxuu ku habboonaan waayi karaa qof daaweyn dheeraad ah u baahan. Qorshe dib u dhacana wuxuu qof badbaaday ka fogeyn karaa qoyskiisa kaddib marka khatartii dhowayd dhammaatay. Xogta caafimaadka iyo isku-duwidda safarku waa inay sidaas isku xirnaadaan inta hawshu socoto.
Warbixintii wasaaradda ee 1 Oktoobar waxay sheegtay in ku-xigeenka madaxa ergadeedu Garoowe u joogay caawinta shaqaalaha isbitaalka ku jiray. Joogitaankiisu wuxuu xaaladda dhow ee badbaadayaasha ku xirayay masuuliyiinta xiriirka iyo safarka dib-u-noqoshada diyaarinayay. Shaqada qunsuliyaddu qof qof ayay u socotaa, xitaa marka soo furashada markabka loo soo tebiyo sidii hal dhacdo.
Hay’adaha shaqeeya samatabbixinta kaddib
Warbixinta badda ee PUNT NEWS ee Oktoobar waxay diiwaangelisay soo furashada saddex markab iyo diyaargarowga safarrada shaqaalihii la sii daayay. Warbixinta IMO ee 2 Oktoobar waxay soo furashooyinkaas ka soocday shaqaalaha ASANA ee markaas weli la haystay. Safarrada Honour 25 ee dhammaaday waxay khuseeyaan badbaadayaasha markabkaas; hawsha sii-deynta iyo daryeelka shaqaalaha kale ee afduuban weli waa masuuliyad gaar ah.
Qoysaska, kala duwanaanshahani waa muhiim. Qof ayaa maqli kara in markab xor yahay isagoo weli sugaya inuu ogaado halka ehelkiisu joogo, inuu daaweyn u baahan yahay iyo goorta safar loo diyaarinayo. Macluumaadka waqtigaas loo baahan yahay wuu ka gaar badan yahay shaacinta natiijada hawlgalka. Wuxuu khuseeyaa aqoonsi, xaalad caafimaad, goob iyo taxanaha qorshaha qofkaas loogu talagalay.
Masuuliyiinta qaabilaya waxay sidoo kale adeegyada deegaanka ku xirayaan safar caalami ah. Shaqaalaha markabku waxay ka iman karaan dalal kala duwan oo mid kastaa leeyahay xiriir qunsuliyadeed. Mulkiilayaasha markabka iyo masuuliyiinta calankiisa ku shaqeeya waxay leeyihiin waajibaadyo la socda kuwa dowladaha muwaadiniintoodu saarnaayeen. Hawshu waa in xiriirradaas laga dhigo kuwo ka shaqeeya meesha qofku dhab ahaan joogo iyo baahidiisa.
Hawlgal xeebeed oo noqda masuuliyad gudaha ah
Doorka Garoowe wuxuu muujinayaa sababta ilaalinta baddu uga gudubto xeebta. Qof dhulka la keenay wuxuu magaalo kale uga baahan karaa daaweyn iyo caawin maamul ka hor inta uusan gobolka ka bixin. Waddooyinka, xarumaha caafimaadka iyo isgaarsiintu waxay qayb ka noqdaan natiijada la taaban karo ee dhacdo badeed. Hannaanku wuxuu adeegsanayaa adeegyo dadweyne iyo ganacsi oo caadi ah oo la shaqeeya hay’adihii soo furashada ku jiray.
Tani waxay sidoo kale kala saaraysaa daryeelka badbaadayaasha iyo maaraynta dadka afduubka looga shakiyo. Daaweyn iyo safar waxay khuseeyaan badqabka iyo dib-u-noqoshada shaqaalaha. Baaritaan dambi wuxuu khuseeyaa falalka lagu eedeeyay dadka la qabtay. Labaduba waxay ka dhalan karaan hal hawlgal, iyagoo u baahan diiwaanno, masuuliyiin iyo go’aanno kala duwan. Kala caddayntoodu waxay hawl kasta geysaa hay’adda ku habboon.
Warbixinnadii horraanta Oktoobar waxay qeexayeen safar weli la diyaarinayo. Gaaritaannada Pakistan iyo Indonesia waxay hadda diiwaangelinayaan dib-u-noqosho dhammaatay oo badbaadayaashaas ah. Taxanuhu wuxuu sii-deynta iyo imaanshaha xeebta uga gudbay daaweyn, isku-duwid qunsuliyadeed iyo safar. Gaaritaanka gurigu wuxuu beddelaa meesha daryeelku ka sii socdo, halka baahida soo kabashadu safarka ka sii dheeraan karto.
Shaqadii hore ee caafimaad iyo qunsuliyadeed ee Garoowe waxay qayb ka tahay taxanahaas. Adeegyada deegaanku waxay caawiyeen dadkii xeebta la keenay, masuuliyiintuna waxay isku dubbarideen safarka xigay. Daryeelka Indonesia shaacisay wuxuu masuuliyadda u wareejinayaa dalka qaabilaya. Shaqaalaha Pakistani ah ee badbaaday, gaaritaanka Karachi wuxuu dhammeeyay safarka. Natiijada dadka khusaysa ee hawlgalkii Puntland waxaa hadda lagu cabbirayaa dad gurigooda ku noqday iyo daryeelka safarka daba socda.
Qoysaska iyo shaqaalaha caawinaya waxay sii wadaagaan macluumaadka ku saabsan marxalad kasta oo hawshaas ah.
