Laba markab oo dagaal oo Turkigu leeyahay ayaa ilaalinaya markab kalluumaysi oo ku sii jeeda biyaha Soomaaliya, xilli Ankara isku xirayso iskaashiga amniga badda iyo hawlaha ganacsi ee Badweynta Hindiya. Wasaaradda Gaashaandhigga Turkiga waxay xaqiijisay bixitaankii maraakiibta 30 Oktoobar, halka warbixinnada dambe magacawday TCG Gökçeada iyo TCG Yıldırım, iyadoo markabka kalluumaysiga ku sheegtay Mustafa Korkmaz A. Waxaa la qorsheeyay sahaminta iyo tijaabinta kalluumaysiga aagga dhaqaale ee gaarka ah ee Soomaaliya. Arrinta waxaa 5 Nofeembar werisay Horseed Media, waxaana faahfaahiyey warbaahin badeed. Safarku wuxuu sidoo kale qayb ka yahay isbeddelka shaqada kooxda ciidamada badda ee Turkiga ee Soomaaliya.

Hawlgalka badda wuxuu ka weyn yahay ilaalinta hal markab oo ganacsi. Wasaaraddu waxay hore labada markab ugu tilmaantay qayb ka mid ah dhaqdhaqaaq lagu qaadayay shaqaale, qalab iyo sahay ciidan oo Soomaaliya ku socday. Warbixin 12 Nofeembar la daabacay waxay sheegtay in safarku bilowday dhammaadkii Oktoobar. Turkigu weli ma shaacin nooca iyo tirada qalabka ciidan, cidda loo waday ama taariikh la xaqiijiyey oo ay maraakiibtu Muqdisho gaareen. Sidoo kale faahfaahin buuxda lagama hayo rukhsadda kalluumaysiga, lacagaha heshiiska ama meelaha sahamintu khusayso. Hawlgal la qorsheeyey waa in laga soocaa hawl la dhammaystiray.

Maraakiib dagaal oo ilaalinaya markab kalluumaysi waxay muujinayaan xiriirka ka dhexeeya awoodda ciidan ee dawlad iyo danaha ganacsiga. Ilaalinta badda waxay ka hortagi kartaa khataraha amniga, waxayna fududayn kartaa safarro dhul badeed fog ah oo shirkadaha gaarka ahi khatar ku yeelan lahaayeen. Si kastaba, jiritaanka aag dhaqaale oo gaar ahi ma caddaynayo hay'adda bixisay rukhsadda ama sida dakhliga loo qaybinayo. Jawaabahaasi waxay ku jiraan heshiisyada iyo sharciga shaqada khuseeya. Dadku waxay qoraallada rasmiga ah ka aqoonsan karaan labada markab dagaal iyo markabka kalluumaysiga, halka shuruudaha ganacsigu weli u baahan yihiin baadhitaan dokumenti.

Turkiga iyo Soomaaliya waxay Febraayo 2024 saxiixeen heshiis iskaashi difaac iyo dhaqaale. Labada dawlad waxay heshiiska ku sharxeen dhisidda awoodda ciidamada badda Soomaaliyeed iyo sugidda amniga badda. Ankara waxay Muqdisho ku leedahay hawlo tababar ciidan oo hore u jiray, halka shirkado Turki ahi danaynayaan dekedaha, kalluumaysiga iyo tamarta. Sidaas darteed hawlgalka maraakiibta cusub wuxuu ka tirsan yahay xiriir ay mashaariicda milatari, ganacsi iyo maamul si isa soo taraysa iskugu dhafan yihiin. Natiijooyinka fog waxay ku xirnaan doonaan heerka tababarada, fulinta heshiisyada, xaaladda khayraadka kalluunka iyo awoodda hay'adaha deegaanka ee kormeerka.

Doodda ku saabsan maraakiibta dagaalka waa in laga sooco warar kale oo sheegayay in Turkigu Soomaaliya geynayo 15,000 oo askari. Saraakiisha gaashaandhigga Turkigu waxay 12 Nofeembar si cad u beeniyeen sheegashadaas, iyagoo xaqiijiyey taageerada milatari, tababarka iyo talo-bixinta ay bixiyaan. Safar laba markab dagaal ah, wareejin ciidan badeed iyo hawlgal dhulka ah oo aad u ballaaran waxay leeyihiin macne kala duwan. Hawlgalka badeed ee la xaqiijiyey ma noqon karo caddeyn tiradii askarta ee lagu muransanaa. War sax ahi wuxuu kala saaraa laba war iyo faahfaahinta laga hayo mid kasta.

Hawlgalka badda wuxuu sidoo kale khuseeyaa murannada maamul iyo dhaqaale ee xeebaha Soomaaliya. Maalgashiga kalluumaysigu wuxuu taageeri karaa shaqo, kaabayaal iyo dhoofin haddii xuquuqda la qeexo oo khayraadka la ilaaliyo. Wuxuu sidoo kale dhalin karaa khilaaf ku saabsan rukhsadaha iyo qaybsiga dakhliga haddii heshiisyadu qarsoonaadaan. Khilaafaadka dastuuriga ah ee Soomaaliya waxay muhiim ka dhigayaan awoodda maamul ee badda. Goobta kalluumaysiga, hay'adda ruqsadda bixisay iyo xuquuqda bulshada xeebaha lagama fahmi karo oo keliya heshiiska difaaca; waxay u baahan yihiin xog cayiman oo ku saabsan biyaha la isticmaali doono.

Caddeymaha hadda jira waxay taageerayaan gunaanad kooban oo muhiim ah. Turkigu wuxuu magacaabay laba markab dagaal oo loo xilsaaray ilaalinta markab kalluumaysi oo magac leh iyo wareejinta shaqada kooxda badda ee Soomaaliya. Xog ku filan lagama hayo shuruudaha dhaqaale, sahayda oo dhan ama dhammaadka hawlgalka. Diiwaannada xiga ee muhiimka ahi waa rukhsadda kalluumaysiga, warbixinta dhammaystirka hawlgalka iyo heshiisyada dadweynuhu arki karaan ee la xiriira dakhliga iyo kormeerka. Waxay kala caddayn lahaayeen faa'iidada awoodda badda Soomaaliyeed iyo danaha ganacsiga Turkiga.

Danta dadweynuhu waxay ku jirtaa in la caddeeyo hay'adaha sharci ahaan maamula safarka. Go'aamada ciidanka badda, rukhsadaha kalluumaysiga iyo heshiisyada dhaqaale waxay khuseeyaan hay'ado kala duwan, waxayna abuuri karaan waajibaad kala duwan. Daabacaadda rukhsadda oo dhan iyo mas'uuliyadda kormeerku waxay bulshooyinka kalluumaysatada xeebaha u saamixi lahaayeen inay ogaadaan macnaha sahaminta la qorsheeyay. Xog safar oo la xaqiijiyay ayaa sidoo kale kala saari lahayd sheegashada safarkii la bilaabay, hawsha ilaalinta iyo imaanshaha dhabta ah ee maraakiibta. Sidaas ayaa looga hortegi karaa in qorshe ganacsi ama hawlgal ciidan loo arko natiijo hore loo xaqiijiyay, iyadoo laga fogaanayo warar aan caddayn oo ku saabsan lacagaha, xuquuqda kalluumaysiga iyo cidda masuuliyadda qaadaysa.