Wasaaradda Difaaca Turkiga ayaa 12 Nofeembar beenisay sheegashada ah in Ankara ay 15,000 askari oo cusub Soomaaliya u dirayso codsi ka yimid dowladda Muqdisho. Afhayeenka wasaaradda, Admiral Zeki Aktürk, ayaa sheegay in wararku aanay xaqiiqda ka tarjumayn, sida ay qortay Anadolu Agency.
Beenintu waxay khusaysaa ciidan dheeraad ah oo tiro aad u badan. Macnaheedu ma aha in Turkigu Soomaaliya ka baxay ama joojiyey tababarka iyo talo-bixinta. Masuuliyiintu waxay caddeeyeen in ciidanka hawlgalka Soomaaliya–Turkiga iyo taliska qaybta cirka ee dalka ku sugan ay shaqadooda sii wadaan.
Waxa wasaaraddu xaqiijisay
Wasaaraddu waxay sheegtay in ciidamadeedu xoojiyaan awoodda Soomaaliya ee la-dagaallanka argagixisada iyagoo bixinaya caawimo, tababar iyo talo ciidan. Turkigu sannado badan ayuu taageerayey dhismaha awoodda ciidanka Soomaaliya, wuxuuna Muqdisho ku leeyahay xarunta tababarka TURKSOM.
Jiritaanka xarumahaas waa arrin ka duwan sheegashada ah in 15,000 askari oo cusub imanayaan. Hadalka wasaaradda wuxuu yimid markii warbaahinta Soomaalida iyo Turkiga ay baahiyeen warar ku saabsan ciidamo xoojin ah, xilli hawlgallada Midowga Afrika ay isbeddel wajahayaan.
Iskaashiga difaacu wuxuu ka koobnaan karaa tababar, qalab, la-taliyeyaal, diyaarado iyo hawlo badeed. Qodob walba wuxuu yeelan karaa habraac gaar ah. War sheegaya in askar la codsaday ma aha amar rasmi ah oo lagu dirayo ciidan.
Wasaaraddu ma bixin faahfaahin dhammaystiran oo ku saabsan isbeddel kasta oo mustaqbalka ku iman kara tirada ciidanka. Aamusnaantaas lagama dhigi karo caddayn ah inuu jiro qorshe kale. Xaqiiqda 12 Nofeembar la xaqiijiyey waa beeninta tirada 15,000 ee la faafiyey.
Kala-guurka amniga
Muranku wuxuu ku soo beegmay walaaca ku saabsan awoodda ciidanka Soomaaliya ee la wareegidda masuuliyadaha ciidamada caalamiga ah. Hawlgalka AUSSOM wuxuu la shaqeeyaa hay’adaha Soomaaliyeed, halka saaxiibada laba geesoodka ahi ay taageero kale bixiyaan. Isbeddelka hal hawlgal keligiis ma go’aamiyo hawlaha kuwo kale.
Su’aalaha la taaban karo waa cidda tababarka hesha, talisyada isku dubbarida hawlgallada, cidda saadka masuulka ka ah iyo shuruudaha taageerada dibadda. Kalsoonida dadweynaha waxay ku xirnaanaysaa in ciidanka hadda jooga laga sooco ciidan cusub oo amar loo bixiyey iyo tirooyin aan caddayn.
Iskaashiga Turkigu wuxuu kaloo khuseeyaa amniga badda iyo horumarinta cutubyo ciidan. Heshiis difaac oo keliya ma caddaynayo in Ankara aqbashay hawlgal dagaal oo cusub oo weyn. Waa in heshiisyada lala akhriyaa amarrada, miisaaniyadda iyo go’aamada fulinaya.
Saamaynta siyaasadeed
Wararka ku saabsan ciidamo shisheeye waxay miisaan ku leeyihiin muranka siyaasadeed ee Soomaaliya. Madaxda federaalka iyo kuwa dowlad-goboleedyadu waxay ku kala aragti duwan yihiin awoodda dastuuriga ah iyo masuuliyadda amniga. Tirada ciidan ee la buunbuuniyey waxay markaa abuuri kartaa sawir ah in awoodda siyaasadeed si lama filaan ah isu beddelayso.
Beeninta Turkigu waxay xirtay hal su’aal oo muhiim ah: wasaaraddu waxay diidday qorshaha 15,000 askari ee la sheegay. Su’aalaha ku saabsan taageerada ciidan ee hadda jirta iyo mustaqbalka kala-guurka AUSSOM weli waxay u baahan yihiin jawaabo hay’adeed.
War dambe oo ku saabsan askar dheeraad ah wuxuu u baahan yahay cidda amarka bixisay, taariikhda, cutubka iyo hawsha, iyo caddayn ka madax-bannaan wararkii 12 Nofeembar. Ilaa markaas waxa la xaqiijiyey waa sii socoshada hawsha tababarka iyo talo-bixinta Turkiga.
Tirada ciidanka la sheegay ayaa ah xudunta warka. Shan iyo toban kun oo askari waxay noqon lahaayeen ciidan dheeraad ah oo aad u weyn, kana duwan hawsha tababarka ee jirta. Kala duwanaanshuhu wuxuu sharxayaa sababta wasaaraddu uga jawaabtay. Warbixintu waa inay ilaalisaa tirada saxda ah ee Ankara beenisay, iyadoo aan ka dhigin beenin dhammaan hawlaha Turkiga ee Soomaaliya.
Iskaashiga Turkiga ee hadda jira wuxuu leeyahay hay’ado iyo hawlo saadka la xiriira oo sii socda iyadoo wararkan gaarka ahi been noqdeen. Tababarka, la-taliyeyaasha iyo isku dubbaridka talisyadu waxay leeyihiin dukumiinti iyo oggolaansho u gaar ah. Go’aan ciidan cusub lagu diri lahaa wuxuu u baahan yahay amar hawlgal, habayn shaqaale iyo jadwal la xaqiijin karo.
Dhacdadu waxay sidoo kale muujinaysaa muhiimadda hubinta ilaha sheegashada amniga. Warbaahin badan ayaa hal sheegasho oo aan la xaqiijin dib u daabici karta, taas oo faafisa hadalka iyadoo aan caddayn cusub keenin. Beeninta wasaaraddu waxay xaqiijinaysaa mowqifka wasaaradda; dhaqdhaqaaqa askar dambe wuxuu u baahan doonaa caddayn kale oo rasmi ah ama madax-bannaan.
Beeninta Turkigu ma xallinayso su’aasha weyn ee ah sida Soomaaliya u maareyn doonto isbeddellada taageerada amniga caalamiga ah. Arrintaasi waxay ku xirnaanaysaa xaaladda goobta, diyaargarowga ciidanka Soomaaliyeed iyo heshiisyada saaxiib kasta. War sax ahi wuxuu hadalka Ankara ku hayaa xuduudahaas.
Marka la baarayo wararka ciidamo dibadeed, waa in la kala saaraa heshiis guud iyo amar hawlgal oo si gaar ah loo bixiyey. Heshiisku wuxuu oggolaan karaa taageero tababar, halka dirista cutub cusub ay u baahan karto qorshe shaqaale, saadka iyo masuuliyadda hawlgalka. Dadweynuhu waxay si sax ah u fahmi karaan xaaladda marka masuuliyiintu caddeeyaan tirada hadda joogta, shaqadooda iyo wixii isbeddel rasmi ah. Warka beeninta 15,000 askari wuxuu noqday tijaabo ku saabsan kala saaridda xogta rasmiga ah iyo mala-awaalka, gaar ahaan marka ammaanka dalka iyo xiriirka dowladaha lagu muransan yahay.