Cusboonaysiin 14 Nofeembar: shirkii doorashada ma furmin
Shirkii wadatashiga doorashooyinka Soomaaliya ee lagu waday inuu Muqdisho ka furmo 14 Nofeembar ma uusan bilaabmin sidii loo qorsheeyey. Madaxtooyadu waxay sheegtay in wada-xiriirka dhinacyada la casuumay uu socdo, shirkuna dhowaan furmi doono, iyadoo aan sheegin taariikh cusub. Shirkan waxaa markii hore loo qorsheeyey 14 ilaa 18 Nofeembar.
Golaha Mustaqbalka Soomaaliya, oo ah isbahaysi mucaarad ah, ayaa ka soo horjeestay in wadaxaajoodka lagu qabto madaxtooyada, wuxuuna dalbaday in Maraykanka, Ingiriiska, Midowga Yurub iyo Turkigu fududeeyaan wadahadallada. Garowe Online ayaa 14 Nofeembar tebiyey mowqifka mucaaradka, halka Somalia Today ay tebisay warbixinta madaxtooyada iyo dib-u-dhaca furitaanka. Weli laguma heshiin goobta, qaabka iyo taariikhda cusub ee shirka.
Wadahadallada siyaasadeed ee Soomaaliya ee loo qorsheeyey 14–18 Nofeembar waxay wajahayaan su’aal ku saabsan sharciyadda ka-qaybgalka ka hor inta aan shirku furmin. Xisbiga Nabad iyo Nolol ayaa 12 Nofeembar sheegay in madaxweynihii hore Maxamed Cabdullaahi Farmaajo uu qaabilay saraakiil ciidan oo farriin casuumaad ah uga siday Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud. Xisbigu wuxuu sheegay shuruudaha wada-hadal macno leh, wuxuuna beeniyey inuu Farmaajo ka qaybgalay kulan kale oo dowladda iyo mucaaradka dhex maray.
Horseed Media waxay sheegtay in Nabad iyo Nolol iyo Midnimo Qaran, oo uu hoggaamiyo ra’iisul wasaarihii hore Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke, ay diyaar u yihiin in muranka doorashada lagu xalliyo wada-xaajood. Wararkaas waxay muujinayaan rabitaan wada-hadal, mana caddaynayaan in labada xisbi aqbaleen jadwalka doorashada ama wax-ka-beddelka dastuurka.
Casuumaad shuruudo leh
Sida lagu sheegay qoraalka xisbiga ee ay Shabelle soo xigatay, Farmaajo wuxuu la kulmay taliyeyaal ciidan oo gudbiyey casuumaadda madaxtooyada. Xisbigu wuxuu dalbaday kalsooni siyaasadeed, ka-qaybgal loo dhan yahay iyo in la tixgeliyo dhexdhexaadintii hore ee beesha caalamka. Farmaajo wuxuu kaloo dalbaday in wadahadalku ka sii socdo halkii uu ku istaagay 3 Sebtembar.
WardheerNews iyo Horseed Media waxay dalabka Farmaajo ku xireen ka-qaybgalka madaxda Puntland iyo Jubbaland. Taasi waa shuruud siyaasadeed oo loo nisbeeyey, mana aha caddeyn ah in dowladda Muqdisho aqbashay ama madaxda labada maamul go’aansadeen inay tagaan.
Kala duwanaanshahani waa muhiim: shir ay madaxtooyadu qabato wuxuu isu keeni karaa dhinacyada, laakiin keligiis ma xallinayo doodda ku saabsan awoodda dastuuriga ah, jadwalka doorashada iyo cidda metelaysa dowlad-goboleedyada. Shuruudaha ka-qaybgalka ayaa saamayn kara in shirka laga wada xaajoodo xeerarka ama laga codsado dhinacyada inay ansixiyaan qorshe hore.
Kulamada mucaaradka iyo hay’adaha amniga
Qoraalka 12 Nofeembar wuxuu beeniyey in Nabad iyo Nolol ka qaybgalay kulan kale oo ay yeesheen dowladda iyo kooxo mucaarad ah. Warbixinnada gobolka waxay kaloo xuseen kulammo ay saraakiil ciidan iyo sirdoon la yeesheen xubno ka tirsan Golaha Mustaqbalka. Labada hawlood looma soo bandhigi karo hal heshiis oo la gaaray.
Hay’adaha amnigu waxay ku jiraan xaalad xasaasi ah marka awoodda siyaasadeed lagu muransan yahay. Taliyeyaashu waxay gudbin karaan farriimo iyo baaqyo wada-hadal, hase yeeshee waajibkooda hay’adeed ee ka fogaanshaha loollanka xisbiyada waa arrin ka duwan heshiiska siyaasadeed ee dhinacyadu gaari karaan.
Sababta oggolaanshaha maamulladu muhiim u yahay
Puntland iyo Jubbaland waxay ka soo horjeesteen qaybo muhiim ah oo ka mid ah qorshaha dastuuriga iyo doorashooyinka dowladda Muqdisho. Ka-qaybgalkoodu wuxuu ballaarin karaa saldhigga heshiis kasta, laakiin go’aanka rasmiga ah ee imaanshaha iyo oggolaanshuhu wuxuu u yaallaa hay’adahooda. Xisbi kale uma go’aamin karo labadooda.
Su’aalaha dastuuriga ahi waxay ku saabsan yihiin awood-qaybsiga, cidda beddeli karta xeerarka aasaasiga ah, maamulka doorashada iyo xiriirka hay’adaha federaalka iyo dowlad-goboleedyada. Xitaa shir ay dad badani yimaadaan wuxuu u baahan yahay inuu qeexo go’aannada sharci ama heshiis kale u baahan.
Madaxweynayaashii hore, hoggaamiyeyaasha mucaaradka iyo madaxda maamulladu waxay leeyihiin xilal kala duwan. Mowqifyadooda laguma soo koobi karo hal cod. Sidoo kale, soo-jeedin dowladeed, farriin taliye ciidan iyo bayaanka xisbi ma wada laha hal miisaan caddayn.
Go’aanka weli furan
Ilaa 12 Nofeembar waxa la xaqiijiyey xiriirro siyaasadeed iyo shuruudo la sheegay, mana jirin heshiis siyaasadeed oo kama dambays ah. Su’aalaha degdegga ahi waa in Puntland iyo Jubbaland helaan casuumaad ay aqbalaan, dhinacyadu ku heshiiyaan ajandaha, murankii hore ee dastuurkana si cad loo wajaho.
Shirku wuxuu caddeyn karaa mowqifyada dhinacyada. Natiijada la aamini karo waa inay qeexdaa habraacyada lagu heshiiyey, cidda fulinaysa iyo sida khilaafka dambe loo xallinayo. Ilaa dukumiintiyadaas la helo, sheegashooyinka heshiiska ama diidmada waa in loo nisbeeyo cidda soo saartay.
Arrin kale oo hay’adeed waxay tahay waxa shirka awood loo siiyey inuu go’aamiyo. Jadwalka doorashada, wax-ka-beddelka dastuurka iyo awood-qaybsigu waxay mari karaan habraacyo sharci oo kala duwan. Ergadu waxay ka heshiin karaan mabaadi’da siyaasadeed, laakiin qoraalka natiijadu waa inuu muujiyo hay’adaha ansixinaya iyo kuwa fulinaya. Baaq aan qeexin habraaca wuxuu yarayn karaa xiisadda isagoo aan xallin murankii asalka ahaa.
Waxaa kaloo muhiim ah in la kala saaro mowqifka dadka la casuumay iyo go’aanka kuwa ka qaybgalaya. Madaxweyne hore wuxuu soo bandhigi karaa dalabka xisbigiisa, halka maamul goboleedku uu hay’adihiisa ku go’aansan karo mowqif kale. Casuumaad ay taliyeyaal ciidan gudbiyeen waxay caddeynaysaa xiriir siyaasadeed, mana ka dhigna in ciidanku yeeshay awood dastuuri ah.
Dukumiintiyada xiga ee la sugi karo waa ajandaha la daabaco, magacyada ka qaybgalayaasha, shuruudaha wada-hadalka iyo diiwaanka qodobbada lagu heshiiyo ama lagu kala aragti duwanaado. Xogtaasi waxay u oggolaanaysaa dadweynaha inay barbar dhigaan shirka cusub wadahadalladii Sebtembar, isla markaana ay qiimeeyaan in sababihii fashilka hore wax laga qabtay.
