Khilaafka Soomaaliya ee muddada xilhaynta hay’adaha la doorto ayaa 6 Nofeembar isu beddelay muran toos ah oo u dhexeeya garsoorka iyo dawladda Muqdisho. Xafiiska Garyaqaanka Guud ayaa diiday go’aankii Maxkamadda Sare ee ahaa in wax-ka-beddelka dastuurku aanu kordhin karin muddada madaxda hadda xilka haysa. Xafiisku wuxuu duray habraaca garsoorayaashu raaceen, wuxuuna sheegay inuu qaadi doono tallaabooyin sharci, sida ay Goobjoog uga warrantay bayaankiisa. Jawaabtaasi waxay ka dhigan tahay in dawladdu muran gelisay awoodda go’aanka dejiyay jadwalka doorashada.
Shanta garsoore waxay dhinacyada arrimaha doorashadu khuseeyaan ku amreen inay 30 maalmood gudahood ku heshiiyaan hannaan la fulin karo, doorashadana lagu qabto 90 maalmood. Go’aankii 5 Nofeembar waxay ku sheegeen in muddada baarlamaanka iyo madaxweynuhu weli tahay afartii sano ee lagu doortay. Fasiraaddaasi waxay muddada baarlamaanka ku soo afjartay Abriil, tan madaxweynahana Maajo. Maxkamaddu waxay xukuumad xilgaarsiin ah u oggolaatay oo keliya maaraynta hawlaha maalinlaha ah.
Go’aanku wuxuu kala saaray laba su’aalood oo doodda siyaasadda isku dhex galay. Madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed wuxuu ka dacwooday habraacii wax-ka-beddelka dastuurka ku-meelgaarka ah iyo kordhinta muddada hay’adaha xilka haya. Qoraalka go’aanka ee la baahiyay wuxuu labadaas ku qeexay dacwado kala madax-bannaan oo mid walba u baahan tahay go’aan u gaar ah. Garsoorayaashu waxay diideen qaybtii habraaca, iyagoo sheegay in Shariif aanu lahayn sifadii sharci ee qaybtaas. Waxay aqbaleen xaqa uu u leeyahay inuu duro saamaynta wax-ka-beddelku ku leeyahay muddooyinka hadda jira.
Kala soociddaasi waxay qeexaysaa halka go’aanku si toos ah u taabanayo. Doodda maxkamaddu kuma dhisnayn in wax-ka-beddel kasta oo dastuurka lagu sameeyay uu buray. Waxay ku saabsanayd in muddada cusub si toos ah loogu dabaqi karo dadka xilalka haya iyo in kale. Garsoorayaashu waxay sheegeen in beddelidda muddada mustaqbalka aanay, iyada oo aan qodob cad jirin, dheeraynayn muddadii madaxda lagu doortay. Sidaas ayay xeerka doorashada xigta iyo sheegashada xaqa sii-joogista xilku u noqdeen laba su’aalood oo sharci oo kala duwan.
Xafiiska Garyaqaanka Guud wuxuu ka hor yimid dariiqii ay maxkamaddu ku gaadhay gunaanadkeeda. Wuxuu sheegay in marka hore laga go’aan gaadhi lahaa doodaha awoodda maxkamadda iyo sifada Shariif, ka hor intaan dacwadda nuxurkeeda la gelin. Wuxuu kale oo duray qaabka guddiga garsoorayaasha, kuna eedeeyay inay dacwadda ku dareen arrin ka baxsan codsigii hore. Qodobadaas waxaa xambaarsan bayaanka dawladda ee 6 Nofeembar laga warramay. Dhankeeda, qoraalka maxkamaddu wuxuu diiwaangelinayaa diidmadii dawladda ee 22 Oktoobar iyo sababta labada qaybood ee dacwadda loo kala saaray.
Murankani wuxuu daba socdaa khilaaf ku saabsan hoggaanka maxkamadda. Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud wuxuu 4 Nofeembar shaaciyay xil-ka-qaadista Guddoomiye Baashe Yuusuf Axmed; maxkamaddu way diidday tallaabadaas. Associated Press ayaa ka warrantay muranka, waxayna akhriday go’aanka shanta bog ah ee muddo-xileedka. Khilaafka cidda maxkamadda hoggaamin karta ayaa sidaas ku weheliya muranka ku saabsan hay’adaha adeegsan kara awoodaha uu go’aanku taabanayo.
Saamayntu waxay dhaafaysaa xafiisyada dacwadda ku jira. Puntland iyo Jubaland waxay ka hor yimaadeen hannaanka dastuurka iyo doorashada ee dawladda Muqdisho. Hadal laga warramay 6 Nofeembar, hoggaamiyaha maamulka Waqooyi Bari Cabdulqaadir Axmed Firdhiye wuxuu ku baaqay is-afgarad, isaga oo ku doodday in hannaanka doorashadu gaadho labada maamul. Warbixinta Horseed Media ee khudbaddiisa waxay diiwaangelinaysaa baaq siyaasadeed; labada maamul midkoodna kuma shaacin heshiis uu kaga qaybgalayo. Ka qaybgalkaasi wuxuu weli ku jiraa doodda sida doorasho loo qaban karo.
Wadahadalkaasi wuxuu hore u lahaa kulan la soo jeediyay. Casuumaaddii madaxtooyada ee wadatashiga 14–18 Nofeembar waxay ka horraysay go’aanka maxkamadda. Diidmada Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni ee madasha waxaa laga warramay kaddib waraysigiisii telefishinka ee 31 Oktoobar. Go’aanku wuxuu wadaxaajoodkaas aan dhammaan ku soo kordhiyay waqti ay maxkamaddu cayintay. Weli waa in dhinacyadu isla gartaan ka qaybgalayaasha iyo habka codbixinta ee la wada aqbalayo.
Deegaanka hay’adaha ee muranku ka dhex socdo ayaa isna is beddelay. Hawlgalkii siyaasadeed ee Qaramada Midoobay wuxuu kala-guurkiisii dhammeeyay 31 Oktoobar, hawlihiina waxaa loo wareejiyay hay’ado Soomaaliyeed iyo kuwo kale oo UN-ka ah. Muranka cusub wuxuu sidaas u dhacay markii hawlgalkii gaarka ahaa dhammaaday. Xiritaanku ma soo afjarin hawlaha bani’aadannimada iyo qabanqaabada amni ee gaarka ah ee diiwaanka kala-guurku tilmaamayo.
Diidmada dawladdu waxay go’aanka u furtay marxalad kale oo lagu muransan yahay. Garsoorayaashu waxay qeexeen waxa ay u arkaan inuu dastuurku oggol yahay; Garyaqaanka Guudna wuxuu diiddan yahay awooddooda iyo habraacooda. Heshiis siyaasadeed waa inuu khilaafkaas sharci ku xidhaa hannaan doorasho oo ay aqbalaan dhinacyada laga filayo fulintiisa. Inta taas laga gaadhayo, jadwalka maxkamaddu dejisay iyo diidmada dawladdu waxay yihiin laba mowqif oo iska soo horjeeda, mana aha kala-wareejin awood oo dhammaatay.