Sacuudiga ayaa Midowga Yurub ku cadaadinaya in dhaqdhaqaaqa Xuutiyiinta Yemen lagu daro liiska ururrada argagixisada, sida lix masuul oo reer Yurub ah ay Reuters u sheegeen 12 Nofeembar. Soo-jeedintu weli ma helin codka loo dhan yahay ee 27-ka dal ee Midowga, sidaas darteed waa olole diblomaasiyadeed, mana aha go’aan sharci oo la qaatay.

Dalabka Sacuudigu wuxuu ku soo beegmay weerarrada Xuutiyiinta ee dhulka Sacuudiga oo kordhay iyo hanjabaadaha kaabayaasha tamarta. Riyadh waxay doonaysaa cadaadis caalami ah oo dheeraad ah oo la saaro kooxda maamusha Sanca kana dagaallanta isbahaysiga taageera dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay.

Waxa go’aanka Midowga Yurub beddeli karo

Midowga Yurub hore ayuu cunaqabatayn u saaray shaqsiyaad Xuutiyiin ah, wuxuuna hayaa cunaqabatayn hub. Reuters waxay sheegtay in hanti xannibaaddu saameyso taliyeyaal. In kooxda oo dhan liiska argagixisada lagu daro waxay abuuri kartaa xeerar iyo cawaaqib sharci oo ka ballaaran kuwa hadda jira.

Liiska cusub wuxuu u baahan yahay oggolaanshaha dhammaan dowladaha xubnaha ah. Dowlado Yurub ah waxay ka walaacsan yihiin in go’aanku xiro waddooyinka wada-xaajoodka, adkeeyo hawlaha bani’aadamnimada ama kordhiyo khatarta maraakiibta Yurub. Walaacyadani ma micnaheedu aha inay taageerayaan weerarrada rayidka.

Baarlamaanka Yurub wuxuu ku baaqay tallaabooyin dheeraad ah, hase yeeshee baaq siyaasadeed keligiis ma aha go’aanka sharci ee liiska lagu darayo. Waa in la kala saaraa qaraar aan sharci ahaan go’aan ahayn, dadaal diblomaasiyadeed iyo go’aan Golaha Midowga.

Xisaabta amniga iyo diblomaasiyadda

Sacuudigu wuxuu wajahayaa khatar gantaallo iyo diyaarado drone ah oo lala beegsado magaalooyin iyo kaabayaal. Xannibaado sharci oo dheeraad ahi waxay adkayn karaan marinno maaliyadeed waxayna fariin taageero u diri karaan Riyadh. In tallaabadaasi dhab ahaan joojin karto weerarrada waa su’aal u baahan caddayn.

Masuuliyiinta Yurub waxay kaloo qiimeeyaan saamaynta Yemen. Hay’adaha gargaarku badanaa waxay ka shaqeeyaan dhul ay maamulaan kooxo hubaysan. Xeerarka bangiyada, dhaqdhaqaaqa shaqaalaha iyo ruqsaduhu waxay adkayn karaan gaarsiinta cunto iyo daawo.

Wadahadallada nabadda Yemen waxay ku xirnaayeen xiriir adag oo lala yeesho dhinacyada kala aragtida duwan. Dowladuhu waxay miisaamaan faa’iidada cunaqabateynta iyo suurtagalnimada in marinnada diblomaasiyadda la yareeyo. Reuters waxay sheegtay in taageerada soo-jeedinta Sacuudigu Yurub weli kooban tahay.

Badda Cas iyo Gacanka

Badda Cas, Bab al-Mandab iyo xarumaha shidaalka Sacuudigu waxay isku xiran yihiin ganacsiga gobolka. Hanjabaadaha dhuumaha iyo maraakiibtu waxay beddeli karaan qorshaha amniga ka hor inta aan waxyeellada la xaqiijin. Khatarahaas waxay sharxayaan ololaha Riyadh, hase yeeshee ma caddaynayaan in liis argagixiso xal keenayo.

Dowladaha Midowga Yurub waxay sidoo kale qiimeeyaan badbaadada maraakiibtooda iyo ciidankooda badda. Siyaasad sharci oo adag waxay u baahan kartaa go’aanno kale oo ku saabsan ilaalinta badda, ciidamo iyo xeerarka hawlgallada.

Ilaa 12 Nofeembar Midowga Yurub ma uusan qaadan go’aan kooxda Xuutiyiinta oo dhan argagixiso loogu aqoonsanayo. Waxa la xaqiijiyey waa dadaalka Sacuudiga, walaaca Yurub iyo cunaqabateynta hadda jirta. Go’aan dambe waa in laga hubiyo diiwaanka rasmiga ah ee Midowga.

Aqoonsiga sharci ee urur argagixiso wuxuu ka duwan yahay cambaarayn siyaasadeed. Dowladuhu way cambaarayn karaan gantaallo iyo weerarro, way taageeri karaan difaac, waxayna cunaqabatayn saari karaan shaqsiyaad iyaga oo aan koox dhan liiska argagixisada gelin. Qalab kasta wuxuu leeyahay saldhig sharci, hab fulin iyo saamayn u gaar ah. Dalabka Sacuudigu wuxuu ka codsanayaa xubnaha EU inay ka gudbaan xayiraadaha hadda jira.

Shuruudda codka loo dhan yahay waxay ka dhigan tahay in hal dal ama dhowr dal ay joojin karaan ansixinta. Taageerada baarlamaanka la sheegay ma beddelayso habraaca go’aanka Golaha Midowga. Sidaas darteed waa in la sugaa go’aan sharci oo rasmi ah, xadka uu khuseeyo iyo taariikhda dhaqangalkiisa ka hor inta aan la sheegin in kooxdu liiska ku jirto. Hadallada taageeradu waa mowqifyo doodda dhexdeeda ah, mana aha xeer dhaqan galay.

Yemen gudaheeda su’aal wax-ku-ool ahi waa in xannibaad cusub ilaalin karto ka-reebitaannada gargaarka iyo hawlaha hay’adaha dhexdhexaadka ah. Saamayntu waxay ku xirnaanaysaa qoraalka sharci, habka bangiyadu u fuliyaan iyo sida ruqsadaha loo bixiyo. Su’aalaha fulintu way ka duwan yihiin go’aanka diblomaasiyadeed, mana jirin jawaabo dhammeystiran oo 12 Nofeembar la xaqiijiyey.

Marka codbixinta Golaha Midowga Yurub la tixgelinayo, dalalka xubnaha ahi waxay qiimeeyaan sharciga, amniga maraakiibta iyo fursadaha nabadda Yemen. Hal dal oo diida ayaa hor istaagi kara go’aanka loo dhan yahay. Sidaas darteed, wararka kulamada, baaqyada siyaasiyiinta iyo soo-jeedinnada cunaqabatayntu waa marxalado kala duwan. Dadweynaha waxaa muhiim u ah inay ogaadaan in xannibaadaha qaarkood horay u jireen, halka liis cusub aanu weli dhaqan gelin. Haddii go’aan la gaaro, qoraalka rasmiga ahi wuxuu qeexi doonaa cidda la saaray, xilliga uu bilaabmayo iyo ka-reebitaannada sharci ee suuragalka ah.