Saudi Aramco ayaa shaqaalaheeda ku amartay inay xarunta Dhahran ka baxaan oo meelo kale ka shaqeeyaan 22 Oktoobar, sida lix qof oo arrinta xog u leh u sheegeen Reuters. Shirkaddu markiiba kama hadlin. Tallaabadu waxay ka dambaysay weerar hore oo xarunta lagu qaaday iyo khataraha sii socda ee gaadiidka iyo tamarta Sacuudiga.
Maamulka duulista Sacuudigu wuxuu sheegay in laba qof ay dhinteen, siddeedna ku dhaawacmeen weerarkii 21 Oktoobar ee Garoonka King Fahd ee Dammam. Hawlgalku caadi ayuu ugu soo noqday 22 Oktoobar, sida Reuters sheegtay.
Laba qof ayaa dhintay, laba kalena way dhaawacmeen kaddib markii jajab drone la qabtay uu ku dhacay goobta shidaalka Shaybah ee Sacuudiga 21 Oktoobar, sida Wasaaradda Tamartu sheegtay. Jajabku wuxuu dab qabadsiiyay gaari shirkad qandaraasle ahi leedahay oo joogay goobta Aramco maamusho. Wasaaraddu waxay sheegtay inaan hawlgalka shidaalku saameyn, sida AP iyo Anadolu weriyeen.
Garoonka King Khalid ee Riyadh wuxuu 21 Oktoobar dib ugu furmay duullimaadyada gudaha kaddib weerarro iyo xidhitaanno soo noqnoqday, sida AP werisay. Saudia iyo FlyNas waxay bilaabeen adeegyo kooban, halka hakadyada shirkadaha caalamiga ahi sii jireen. Dib-u-furitaanku wuxuu soo celinayaa qayb ka mid ah xiriirkii hawada caasimadda kaddib carqaladda hoos ku faahfaahsan.
Britain waxay 20 Oktoobar shaacisay hawlgallo RAF Typhoon oo difaac ah, oo ku biiraya hirgelinta taageerada Faransiiska ee Yanbu ee la shaaciyay 15 Oktoobar. Madaxweynaha Masar Abdel Fattah al-Sisi wuxuu 21 Oktoobar sheegay in doorka dalkiisa la soo jeediyay uu difaacayo dhulka iyo xuduudaha Sacuudiga. Codbixinta baarlamaanka Masar waxaa loo muddeeyay 26 Oktoobar.
Weerarkii 10 Oktoobar wuxuu dilay 13 qof, wuxuuna dhaawacay in ka badan 300. Masuuliyiinta Sacuudigu markii hore waxay sheegeen 12 dhimasho iyo 309 dhaawac; xaqiijinta dhimashada muwaadin Hindi ah ayaa maalintii xigtay tirada kordhisay. Weerar kale oo Riyadh ka dhacay 11 Oktoobar wuxuu dilay hal qof, 11 kalena dhaawacay. Weerar kasta wuxuu culays ku kordhiyay garoon u adeega dadka caasimadda, martida iyo ganacsiga caalamiga ah, xilli shirkaduhu duullimaadyo hakiyeen, rakaabkuna safar carqaladaysan wajahaan.
Masuuliyiinta Sacuudigu waxay sidoo kale xaqiijiyeen weerar 11 Oktoobar lagu qaaday garoonka King Fahd ee Dammam. Qatar Airways waxay hakisay adeegyada Riyadh iyo Dammam sababo la xiriira xaaladda jirta, sida Reuters werisay 13 Oktoobar. Carqaladdu waxay hadda gaadhaysaa xarun bari ah iyo caasimadda, taas oo albaabbo dhowr ah dhex gelinaysa go’aannada shirkadaha diyaaradaha. Xuutiyiintu waxay marar badan sheegteen weerarro, waxayna ka digeen adeegsiga garoomada Sacuudiga.
Hakadyada shirkadaha diyaaradaha ee horraantii toddobaadka la shaaciyay waxay lahaayeen waqtiyo kala duwan. Reuters waxay 12 Oktoobar werisay in Lufthansa ay duullimaadyada Riyadh baajisay ilaa 16 Oktoobar, Air France-KLM ilaa dhammaadka bisha, Etihadna ilaa 19 Oktoobar. Shaacintaasi waxay sharxaysaa jadwalladii shirkaduhu qaateen muddadii weerarrada.
Diyaarado ayaa 12 Oktoobar sii marayay qaybo hawada Sacuudiga ah oo Jeddah ku degayay, sida xogta Flightradar24 ee Reuters werisay. Shirkadda xogta duulista ee Cirium waxay baaqashada garoomada Sacuudiga ku sheegtay 46.4%. Carqaladda qaranku waxay sidaas uga gudubtaa hal terminal, waxayna saameysaa shabakadda rakaabku safarradooda dambe ku xidhaan. Duullimaad jadwalka laga saaro wuxuu dad ku khasbi karaa waddo kale, xataa marka meesha ay u socdaan ay furan tahay oo adeegyo kale sii shaqaynayaan.
Digniinaha iyo weerarradii toddobaadka
Reuters waxay 13 Oktoobar werisay in afar weerar oo garoonka Riyadh lagu qaaday toddobaadkii ka horreeyay ay dileen ugu yaraan 18 qof, ayna dhaawaceen in ka badan 300. Hay’addu waxay sheegtay in digniinaha dadweynaha ee weerarradu istaageen wixii ka dambeeyay 29 Sebtembar, ayna maqnaayeen ka hor weerarrada garoonka. Difaaca madaniga ah ee Sacuudigu wuxuu 12 Oktoobar soo saaray digniino cusub oo Riyadh iyo magaalooyinka koonfurta ah. Soo noqoshada digniinuhu waxay xiriirka dadweynaha ku dartay ilaalinta xarumaha iyo soo celinta adeegyada.
Weerarradii hore ayaa durba garoomada dalka saameeyay. Masuuliyiinta duulista Sacuudigu waxay 7 Oktoobar sheegeen saddex dhimasho oo Riyadh iyo Abha ah, kaddibna saddex muwaadin Sacuudi ah oo ku dhintay laba weerar oo King Khalid ka dhacay 8 Oktoobar. Dhimashadii Riyadh ee 10 iyo 11 Oktoobar waxay daba socotay dhacdooyinkaas. Ilo Reuters ah waxay sidoo kale sharaxeen waxyeello diyaarad Saudia ah oo taagnayd gaadhay, iyadoo sababta dabka lagu kala sheegay projectile iyo jajab.
Garoomada Jazan iyo Najran waxaa la weeraray 5 Oktoobar, saddex qof ayaana dhaawacmay, waxyeello koobanna way dhacday, sida bayaanka hay’adda duulista ee 6 Oktoobar. Markii weerarradu gudaha dalka sii gaadheen, Hay’adda Badbaadada Duulista Midowga Yurub waxay 9 Oktoobar cusboonaysiisay digniinteeda aagagga colaadda. Waxay ku talisay in joog kasta laga fogaado qaybo cayiman oo gobolka macluumaadka duulista Jeddah ah, taxaddarna laga muujiyo inta kale.
EASA waxay tilmaantay khataraha gantaallo iyo drone, hawlaha difaaca cirka, aqoonsi khaldan oo diyaarado rayid ah iyo jajab soo dhacaya. Hagiddeedu waxay dalbanaysaa qiimayn khatar oo cusub, qorshayn xaaladaha degdegga ah iyo la socod tilmaamo waqti gaaban lagu bixiyo. Khatartu waxay gaadhaysaa diyaaradaha dhulka jooga iyo marxaladaha kacitaanka iyo degitaanka. Marxaladahaasi waxay qiimaynta hawada ku xidhaan garoonka ay rakaabka iyo shaqaaluhu maraan marka ay safarka bilaabayaan ama dhammeeyaan.
Colaadda ka dambaysa carqaladda
Weerarradu waxay la socdaan dagaal Yemen ka soo cusboonaaday. Warbixinta Reuters ee 2 Oktoobar waxay sharaxday diyaarinta guluf ay ku jiraan ciidamo dhul oo Yemeni ah iyo taageero cirka oo Sacuudigu bixiyo, iyadoo lix ilood soo xigatay. Baaxadda hawlgalka ku xidhan, ilahaasi waxay sheegeen in la abaabuli karo in ka badan 100,000 dagaalyahan oo Yemeni ah. Diyaarintu waxay khusaysay gelitaanka Bab al-Mandab iyo xeebta Badda Cas ee Yemen, halka dagaalku ololaha dhulka iyo marinka baddaba saameeyo.
Warbixinta dambe ee Reuters waxay xaqiijisay muuqaal gaadiid lagu dul marayo dagaalyahanno Xuutiyiin ah, oo ay ku jiraan rag aan hubaysnayn. Guutada Giants waxay shaacisay baaritaan, halka Xuutiyiintu diideen sheegashooyin dhul dawladda u galay oo Bab al-Mandab ah. Dagaalka dhulka iyo weerarrada garoomadu waxay khilaafka dhex geliyeen goobo rayid oo kala duwan. Dadka terminal isticmaala, qoysas barakacay oo gargaar raadinaya iyo bulshooyin dagaalka u dhow waxay natiijooyinka kala kulmaan marinnadooda nololeed.
Taageerada ciidanku waxay sidoo kale martay qorshayaal kala duwan. Reuters waxay werisay qalab Pakistan u dirtay Cadan iyo la-taliyeyaal dhiggooda Sacuudiga la shaqaynaya; masuul Pakistani ah wuxuu sheegay inaan go’aan lagu gaadhin ciidamo dagaal oo Yemen loo diro. Ilaalinta Yanbu ee Faransiisku shaaciyay waxay khusaysaa dekedda Badda Cas ee Sacuudiga iyo kaabayaasha tamarta ee la xidhiidha. Warbixintii hore ee PUNT NEWS waxay raacaysaa wadatashiyada difaac iyo ilaalinta xarumahaas.
Bab al-Mandab wuxuu isku xidhaa Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, taas oo colaadda u dhoweynaysa marinnada ganacsiga ee dekedaha Geeska Afrika isticmaalaan. Ilaalinta badda, oo ay ku jirto ASPIDES ee difaaca ah ee Midowga Yurub, waxay khusaysaa gudbidda maraakiibta ganacsiga. Hakinta diyaaradaha waxay saameysaa shabakad kale oo safarro ah oo isla gobolka ku wareegsan. Jabuuti, Eritrea iyo Puntland, juqraafiyada wadaagta ahi waxay gelitaanka badda iyo socdaalka gobolka ku xidhaa go’aamo xeebahooda ka baxsan laga qaado.
Doonta muhaajiriinta ee Obock ku degtay waxay marinka ku dartay xaalad gargaar oo degdeg ah. IOM waxay sheegtay 139 dhimasho kaddib markii doon Yemen u socotay degtay habeenkii 8–9 Oktoobar. Hay’adaha socdaalka iyo masuuliyiinta xeebuhu waxay bixinayaan daryeel oo soo saarista maydadka wada, halka shirkadaha diyaaradaha ay go’aaminayaan marinnada ay ka shaqayn karaan, hawlgallada badduna sii ilaalinayaan maraakiibta.
Amarka daadgureynta ee 22 Oktoobar wuxuu carqaladda gaadhsiinayaa xarunta Aramco, halka dib-u-furitaanka Dammam uu soo celinayo shaqadii garoonka kaddib dhimashadii ugu dambaysay. Go’aannadu waxay hadda gaadhayaan habka shaqaalaha, safarrada rakaabka iyo difaaca xarumaha tamarta, xilli Sacuudiga iyo xulafadiisu ilaalin u raadinayaan kaabayaasha inta colaadda socoto.