Dacaayaddu waa farshaxan, waxaana ka mid ah waxyaabaha ay u baahan tahay xusuus gaaban. Bahalkii shalay waa in la illoobaa ka hor inta aan la soo bandhigin kan maanta la leeyahay waxba ma qaban karo. Sida qaybo ka mid ah warbaahinta Muqdisho iyo baraha bulshada ay ula dhaqmeen ciidamada amniga Puntland waxay bixisaa tusaale aad u cad.
Abriil 2025, Caasimada Online waxay daabacday sheegashooyin ah in Imaaraadka Carabtu Boosaaso, agagaarka garoonka diyaaradaha iyo xarunta Ciidanka Booliska Badda Puntland, ku rakibay raadaar militari oo ELM-2084 ah oo Israel lagu sameeyay. Raadaarka waxaa lagu tilmaamay nidaam 3D casri ah oo la socon kara diyaarado, drones, gantaallo iyo madaafiic. Warar kale waxay Boosaaso ku xireen hawlgallo Imaaraad la sheegay inuu ka fulinayo Suudaan iyo Yemen. Baraha bulshada ayaa sawirka sii weyneeyay, iyagoo Boosaaso u soo bandhigay xarun qarsoon oo leh gaarsiin militari oo goboleed.
Sawirkii la sameeyay wuxuu ahaa mid aad u weyn. Boosaaso waxay lahayd saaxiibbo shisheeye, raadaar casri ah, dhaqdhaqaaq diyaaradeed, kaabayaal sirdoon, ciidan badeed iyo gaarsiin istiraatiiji ah oo ka baxsan Gacanka Cadmeed. Maalinta eeddu u baahato, Puntland waxay u muuqanaysay awood saameyn karta Yemen, Suudaan iyo qorshayaasha Imaaraadka ama Israel. Akhriste ku koobnaada wararkaas wuxuu u malayn karaa in PMPF leedahay awood kormeer oo u dhow dal yar oo NATO ka tirsan.
Laga bilaabo Iron Dome ilaa flotilla-da rooxaanta: marka Puntland guulaysato, warbaahinta Muqdisho waxay soo saartaa afartan Ciraaqi oo aan markab, waddo iyo safar toona lahayn
Kaddib PMPF waxay soo furtay Sibu 1. Halkaas ayay Puntland-tii awoodda badnayd ee shalay si lama filaan ah ugu beddelantay awood aan ku filnayn inay sharraxdo soo furashada hal markab oo la afduubtay. Meesha bannaan waxaa galay ku dhowaad afartan Ciraaqi oo dahsoon oo lala xiriiriyay qabiil ku nool Basra.
Taariikhda la diiwaangeliyay waxay ka bilaabataa meel kale. Sibu 1 waxaa la afduubtay 20 Agoosto kaddib markii rag hubaysan ay ku fuuleen bari ka xigta Al Mukalla ee Yemen, una leexiyeen dhinaca Soomaaliya. Dabayaaqadii Sebteembar, ciidamada badda Puntland waxay wadeen hawlgallo ka dhan ah burcad-badeedda. 25 Sebteembar, The Maritime Executive waxay sheegtay in Ciidanka Badda Puntland iyo PMPF ay markabka ku soo furteen hawlgal qorshaysan oo socday 48 saacadood.
Reuters waxay diiwaangelisay isla silsiladdaas iyada oo soo xiganaysa taliye PMPF Mohamed Jama, kaas oo sheegay in ciidamada Puntland ay hawlgalka wadeen laba maalmood, eedeysanayaashiina ay gacanta ku hayeen. Hiiraan Online ayaa gudbisay warbixintaas. Xitaa Caasimada Online warbixinteedii 25 Sebteembar waxay sheegtay in Puntland ay soo furtay markabka, PMPF-na ay fulisay hawlgalka.
Kaddib waxaa yimid sheegashada Ciraaq. Shafaq News waxay soo xigatay Sheekh Ali al-Shaghanbi oo ka tirsan qabiil ku nool Basra, kaas oo sheegay in xubno qabiilkiisa ahi ka qaybqaateen soo furashada markab uu leeyahay qof qabiilka ka tirsan. Sheegashadaas waa mid la soo tebin karo. Waxay muujin kartaa in dad la xiriira milkiilaha markabka ay hawlgalka ka qaybqaateen. Horseed Media-na waxay sheegtay, iyadoo soo xiganaysa ilo amni-badeed, in shaqaale si madax-bannaan ugu shaqaynayay shirkadda leh Sibu 1 ay caawiyeen PMPF.
Arrintaas Caasimada Online waxay ka samaysay sheegasho aad uga weyn: in warbaahinta Ciraaq ay si weyn u beenisay sheegashadii Puntland. Dhibaatadu waxay tahay in Shafaq News lafteedu aysan gunaanadkaas gaarin. Warbixinteedii xigtay ee Ingiriisiga waxay cinwaan uga dhigtay "Competing accounts cloud Sibu 1 tanker rescue." Waxay qortay sheegashada sheekha Basra, sheegashada PMPF ee hawlgal laba maalmood socday, iyo warbixinnada Soomaaliyeed ee sheegayay in dad u shaqaynayay milkiilaha markabka ay iyaguna ka qaybqaateen.
Sidaas ayay warbaahinta Ciraaq uga taxaddar badatay sheekada Ciraaq marka loo eego warbaahinta Soomaaliga ah ee u adeegsanaysay inay Puntland ku buriso. In laga boodo "Ciraaqiyiin ayaa ka qaybgalay" oo loo gudbo "Puntland waa la beeniyay" waxay u baahan tahay safar caddayn ah oo ka dheer wax kasta oo ilaha la soo xigtay ay bixiyeen.
Halkaas ayay flotilla-da rooxaantu ka soo baxaysaa. Ma jiro il ku xusan murankan oo magacaabaya markab afartan nin oo Basra ka soo qaaday una keenay xeebaha Soomaaliya. Ma jiro taariikh ay baxeen, waddo ay mareen, safar ay kaga gudbeen Gacanka Faaris iyo Marinka Hormuz, qorshe shidaal, nidaam taliye ama silsilad sirdoon oo ay koox qabiil madax-bannaan ku heshay markab burcad-badeeddu haysteen.
Taasi ma caddaynayso in Ciraaqiyiintu wax door ah lahayn. Waxaa suuragal ah inay siyaabo kale ku yimaadeen oo ay qabteen hawlo muhiim ah. Waxayse caddaynaysaa in safarka weyn ee madax-bannaan ee loo baahan yahay si PMPF looga saaro sheekada aan weligiis la diiwaangelin.
Haddana male-awaalka ayaa lagu casuumayaa inuu safarka dhammaystiro. Juqraafiyaddu si edeb leh ayay jidka uga baxaysaa. Hormuz wuxuu isu beddelayaa dhib yar oo tafatireed. Badda Carabtu waxay ku soo ururaysaa cabbirka qol warbaahineed. Afartan nin waxay ka soo muuqdaan Mudug, waxay fuliyaan weerar u eg filim ciidamada gaarka ah, dabadeed maxaabiista, hubka, dhaawacyada iyo markabka la soo furtay waxay uga tagaan nidaamka amniga Puntland.
Geesinimada lama fududaysan karo. Teleportation-se waa arrin la weydiin karo.
Kaftanku wuxuu sii xoogaystaa marka loo barbar dhigo sheekadii hore ee Boosaaso. Kaabayaashii amni ee la sheegay inay gaari karaan dagaallada Suudaan iyo Yemen ayaa hadda loo arkaa kuwo aan heli karin markab xeebta Puntland ku dhow. Raadaarkii la sheegay inuu Gacanka Cadmeed daawan karo wuxuu noqdaa mid aan muhiim ahayn. Doonyihii roondada way baaba'aan. Sirdoonkii maxalliga ahaa wuu uumi baxaa. Waayo-aragnimadii ka hortagga burcad-badeedda waxba ma noqoto. Meesha bannaan waxaa buuxiya afartan Ciraaqi oo warbixinnadu aanay siin markab iyo safar midna.
Shalay Puntland waxay u ekayd Mossad xeeb leh. Maanta waxay sugaysaa fardooleyda Basra. Waxaa fiicnaan lahayd in qorayaasha dacaayaddu mararka qaarkood qoraalladooda is tusaan.
Taariikhdu taas way ka adag tahay. Ciidamada Puntland waxay hore u wadeen hawlgal ballaaran oo ka dhan ah burcad-badeedda. 25 Sebteembar, warbaahinta badeed ee caalamiga ahi waxay magacawday Ciidanka Badda Puntland iyo PMPF. Reuters waxay soo xigatay taliye PMPF. Horseed waxay sheegtay in ciidamada Puntland gacanta ku dhigeen markabka xeebaha Mudug. Caasimada lafteedu marka hore waxay qortay hawlgalka PMPF, ka hor inta aanay maalintii xigtay sheegashada Ciraaq u soo bandhigin inay burisay sheekada Puntland.
Tani waxay dhacdada siinaysaa qaybteeda ugu qosolka badan. Caasimada uma baahna Puntland inay Caasimada beeniso. Caasimada ayaa Caasimada beenin karta. Maalin PMPF ayaa hawlgalka fulisay. Maalinta xigta sheegasho Ciraaqi ah ayaa soo baxda. Warbaahinta Ciraaq waxay leedahay waxaa jira warar is-khilaafsan. Warbaahin Soomaali ah waxay sheegaysaa in shaqaale milkiilaha la xiriira ay caawiyeen PMPF. Warbaahinta badeed ee caalamiga ahi weli waxay tilmaamaysaa ciidamada Puntland. Cinwaankuna haddana wuxuu leeyahay Puntland waa la beeniyay.
Qosolka dhexdiisa waxaa ku jira su'aal dhab ah. Haddii shaqaale la xiriira milkiilaha Ciraaqiga ahi ay caawiyeen soo furashada Sibu 1, waa inay helaan ammaanta saxda ah ee hawsha ay qabteen. Haddii ay markabka fuuleen, xog sirdoon bixiyeen, wada-xaajoodeen, dagaallameen ama amni bixiyeen, hawlahaas waa in la diiwaangeliyo. Qaybinta saxda ah ee shaqadu waa su'aal caddayn u baahan.
Joogitaankoodu PMPF ma tirtirayo. Hawlgallada wadajirka ahi ma shaqeeyaan iyadoo hal dhinac la waayo marka dhinac kale la ogaado. Shaqaale amni oo milkiile ahi wuxuu caawin karaa ciidan badeed maxalli ah, sida la-taliyeyaal shisheeye ay ula shaqayn karaan ciidamo gudaha ah. Labada arrimood way wada jiri karaan ilaa cinwaan uu u baahdo in mid ka mid ahi baaba'o.
Baraha bulshada ayaa isbeddelka fududeeya. Sawir ayaa soo baxa. Coordinates ayaa la wadaagaa. Akoon kalsooni badan ayaa magacaabaya cidda leh, ujeeddada iyo qorshaha juqraafi-siyaasadeed. Ku celcelintu waxay bilaabataa inay u ekaato xaqiijin. Raadaar la tuhunsan yahay wuxuu isu beddelaa xiriir Israel; duulimaad xamuul ah wuxuu isu beddelaa marin dagaal Suudaan; joogitaanka dad Ciraaqi ah oo milkiilaha la xiriira wuxuu isu beddelaa caddayn ah in Puntland been abuurtay hawlgal badeed.
Habkaas waxaa lagu arkay doodda Boosaaso lafteeda. Qoraal si weyn loo faafiyay oo The Daily Somalia ah wuxuu xusay warar aan la xaqiijin oo sheegayay in Boosaaso loo adeegsado xarun Imaaraadku uga taageero RSF ee Suudaan, wuxuuna xusay raadaar Israel lagu sameeyay, isaga oo sidoo kale qoray in Puntland ay beenisay sheegashooyinka. Qaybta beeninta ahi ma helin xawaaraha eedda.
Warbaahinta Muqdisho gudaheeda sidoo kale waxaa jira kala duwanaansho. Hiiraan Online waxay gudbisay warbixinta Reuters ee soo furashada Sibu 1, mana aysan ka dhigin sheegashada Ciraaq caddayn ah in PMPF meesha ka maqneyd. Dhaliishu sidaas darteed waxay ku wajahan tahay qulqul soo noqnoqda oo ka dhex muuqda warbaahinta iyo baraha bulshada, halkii ay ka ahaan lahayd sheegasho ah in wariye kasta uu isku qoraal yahay.
Is-khilaafku weli wuu muuqdaa. Marka Puntland lagu eedeynayo inay u adeegto quwado shisheeye, Boosaaso waxay noqotaa xarun khatar ah oo awood badan: raadaar casri ah, diyaarado shisheeye, kaabayaal militari iyo gaarsiin goboleed. Marka hay'adahaas laftoodu sameeyaan hawlgal guuleysta oo ka dhan ah burcad-badeedda, waxay noqdaan kuwo aan awood lahayn, guushiina waxaa loo wareejiyaa dad dibadda ah.
Diiwaanka dhabta ahi waa ka yar yahay riwaayadda. Burcad-badeed ayaa qabsatay Sibu 1. Ciidamada badda Puntland ayaa daba-galay oo soo furtay. PMPF waxay sheegtay hawlgal laba maalmood socday. Warbaahin badeed oo caalami ah ayaa diiwaangelisay. Eedeysanayaashu waxay galeen gacanta Puntland. Dad la xiriira milkiilaha Ciraaqiga ah waxaa suuragal ah inay iyaguna ka qaybqaateen. Qaybinta shaqada waa la baari karaa iyada oo aan la samayn ciidan badeed rooxaan ah.
Wax Shafaq qortay ma caddaynayo in PMPF been abuurtay doorkeeda. Wax caddaynaya ka qaybgalka shaqaale milkiile la xiriira si macquul ah uma tirtirayo hawlgalka Puntland. Flotilla-da rooxaantu waxay inta badan ku nooshahay masaafada u dhexeysa sheegasho Ciraaqi ah oo xaddidan iyo cinwaan Muqdisho ka soo baxay oo aad uga weyn.
Dacaayaddu waa farshaxan. Farsamada ka adag waa xusuusta kaydka. Maqaalkii shalay wali wuu yaallaa. Raadaarkii shalay wali cinwaanka ayuu ku jiraa. Puntland-tii awoodda badnayd ee shalay ma baaba'ayso sababtoo ah doodda maanta waxay u baahan tahay Puntland tabar daran. Marka labada sheeko la is barbar dhigo, ugu dambayn iyagaa is qosliya.