Golaha Wakiillada Somaliland ayaa ansixiyey qaraar dalbanaya cadaalad iyo tallaabo dheeraad ah oo ku saabsan geeridii 2024 ee Muqdisho ee Cabdinaasir Muuse Cabdiraxmaan Dahable, oo ka shaqaynayey nidaamka duulista rayidka Soomaaliya, sida ay sheegeen Somaliland Post iyo warbaahin kale oo gobolka ah.

Somaliland Post waxay sheegtay in 42 xildhibaan ay joogeen fadhigii Isniinta 21 Sebteembar, 41 ka mid ahna ay u codeeyeen qaraarka, halka guddoomiyuhu uusan ka qaybgelin codbixinta. Guddoomiye Ku-xigeenka Labaad Cali Xaamud Jibriil ayaa qaraarka soo bandhigay, wuxuuna sheegay in Golaha uu ilaalinta muwaadiniinta Somaliland u arko waajib dastuuri ah.

Qaraarku wuxuu xambaarsan yahay eedeymo culus oo ku saabsan cidda mas'uulka ka ahayd geerida Dahable, wuxuuna magacabay mas'uuliyiin Soomaali ah. Eedeymahaasi waa sheegashooyin baarlamaan, mana aha natiijooyin si madax-bannaan loo xaqiijiyey. Somaliland Post lafteedu waxay xustay in sheegashooyinkaasi u baahan yihiin baaritaan madax-bannaan iyo caddeyn taageerta ka hor inta aan mas'uuliyad qofeed la xaqiijin.

Waxa la xaqiijiyey ee kiiska 2024

Dahable wuxuu ahaa 32 jir kana shaqaynayey qaybta duulista rayidka Soomaaliya. Meydkiisa waxaa Muqdisho laga helay Febraayo 2024. Booliska Soomaaliya waxay xilligaas sheegeen in meydka laga helay degmada Wadajir, lix qofna loo qabtay kiiska, baaritaanna uu socday.

Diiwaanka dadweynaha ee PUNT NEWS dib u eegtey ma muujinayo xukun maxkamadeed oo kama dambays ah oo caddeeyey sida Dahable u dhintay ama cidda sharci ahaan mas'uulka ka ahayd. Warbixinno siyaasadeed iyo kuwo warbaahineed oo dambe ayaa adeegsaday ereyo ka xoog badan, waxayna u nisbeeyeen ujeeddo ama mas'uuliyad dad gaar ah. Sheegashooyinkaas waa in laga soocaa diiwaanka booliska iyo go'aan maxkamadeed.

Horumarka cusub waa mid hay'adeed, mana aha mid forensik ah. Gole sharci-dejin oo Somaliland ah ayaa si rasmi ah kiiska dib ugu soo celiyey ajandaha siyaasadeed, wuxuuna ansixiyey qaraar dalbanaya isla xisaabtan. Taasi waxay abuureysaa diiwaan rasmi ah oo cusub, iyadoo aan la xallin su'aalaha dambiyada.

Waxa qaraarku sameynayo

Warbixinnada gobolka waxay sheegayaan in Golaha uu ururrada xuquuqda aadanaha ee gudaha iyo kuwa caalamiga ah ugu baaqay inay taageeraan dadaallada lagu raadinayo isla xisaabtan. Qaraarku wuxuu ka tarjumayaa walaaca xildhibaannada Somaliland ee geerida qof ay u aqoonsadaan inuu ka soo jeedo Somaliland, isla markaana ka shaqaynayey hay'ad federaal oo Soomaali ah.

Caasimada Online iyo Hiiraan Online waxay sidoo kale sheegeen in qaraarka Golaha la horkeenay, Guddoomiye Ku-xigeenka Labaadna uu arrinta ku xirey masuuliyadda goluhu u leeyahay ilaalinta muwaadiniinta. Somaliland Post waxay bixisay faahfaahin dheeraad ah, iyadoo sheegtay in qaraarka ay ansixiyeen 41 ka mid ah 42 xildhibaan oo joogay.

Farqiga u dhexeeya soo bandhigidda qaraar iyo ansixintiisa waa muhiim, sababtoo ah qaraar la soo jeediyey iyo mid la ansixiyey waxay leeyihiin miisaan hay'adeed oo kala duwan. Warbixinta Somaliland Post ee dambe waxay bixisay tirada codadka, waxayna sheegtay in la ansixiyey. PUNT NEWS sidaas waxay qaraarka u diiwaangelinaysaa mid la ansixiyey iyadoo caddaynaysa isha xaqiiqadaas habraaca.

Eedeymaha waxay u baahan yihiin heer caddeyn oo ka duwan

Qaraarka ayaa la sheegay inuu mas'uuliyad u nisbeeyey mas'uuliyiin sare oo Soomaali ah. PUNT NEWS eedeymahaas uma qaadanayo natiijooyin la xaqiijiyey. Wax caddeyn ah oo PUNT NEWS u eegtey ma xaqiijin in dadka magacyadooda la xusay ay amreen, sababeen ama ka qayb qaateen geerida Dahable.

Cod baarlamaan wuxuu xaqiijin karaa mowqifka golaha. Ma beddeli karo caddeyn forensik, markhaati, dukumiinti, baaritaan dacwad-ooge ama garsoor maxkamadeed. Kala saariddaas waxay si gaar ah muhiim ugu tahay kiis dhex yaal khilaafka siyaasadeed ee Somaliland iyo dowladda federaalka Soomaaliya.

Hadalladii booliska Soomaaliya ee 2024 sidoo kale waa xaddidan yihiin. Qabashada dad looga shakisan yahay waxay xaqiijinaysaa in baaritaan la furay oo dad la hayey, mana caddaynayso dembi. PUNT NEWS ma helin xukun maxkamadeed oo kama dambays ah oo kiiska xalliyey.

Sababta kiisku dib ugu soo laabtay

Qaraarku wuxuu geerida Dahable dib ugu soo celiyey doodda dadweynaha in ka badan laba sano kadib. Maamulka duulista hawadu muddo ayuu qayb ka ahaa khilaaf u dhexeeya Hargeysa iyo Muqdisho, oo ku saabsan hawada, awoodda hay'adeed iyo xaaladda shaqaalaha. Shaqada Dahable sidaas waxay kiiskiisa siisay macne hay'adeed oo ka baxsan baaritaan dambi oo caadi ah.

Macnahaas ma caddaynayo ujeeddo. Wuxuu sharxayaa sababta xildhibaannada Somaliland kiiska ugu arkaan arrin siyaasadeed iyo sababta eedeymaha ku xeeran geeridu u sii jiraan. Baaritaan lagu kalsoonaan karo wuxuu u baahan yahay inuu shaqadiisa iyo asalka siyaasadeed ka sooco caddeynta si toos ah ula xiriirta geerida.

Waxa diiwaanka si dhab ah u horumarin kara

Caddeynta ugu muhiimsan ee xigta waxay noqon doontaa faylasha baaritaanka, warbixin caafimaad ama forensik, dukumiinti dacwad, markhaati ama go'aan maxkamadeed. Jawaab dadweyne oo dowladda federaalka Soomaaliya ka bixiso qaraarka cusub ayaa sidoo kale caddayn karta in baaritaankii hore loo arko mid xiran, wali socda ama aan dhammeystirnayn.

Golaha Wakiillada Somaliland hadda wuxuu sameeyey dalab siyaasadeed oo rasmi ah oo ku saabsan isla xisaabtan. Taasi waa ficil hay'adeed oo la xaqiijin karo. Eedeymaha golaha ee ku saabsan mas'uuliyadda shaqsiyaadka wali waa eedeymo. Kala saaridda labadaas qodob waxay muhiim u tahay warbixin ku saabsan kiis ay sheegashooyinka siyaasadeed ka dheereeyeen diiwaanka garsoor ee dadweynaha.

Qaraarku sidaas wuxuu xaaladda hal arrin si cad uga beddelay: geerida Dahable mar kale waa arrin firfircoon oo hortaalla hay'ad siyaasadeed. Iskiis uma xallinayo sida uu u dhintay ama cidda sharci ahaan mas'uulka ka ah.