Mas'uuliyiinta maamulka Waqooyi Bari ayaa sheegay in gaadiid xamuul oo Berbera uga soo socday Laascaanood lagu qabtay meel u dhow fariisimadooda, iyagoo diiday warar sheegayay in jidka Oog–Laascaanood dib loogu furay isu-socod ganacsi oo caadi ah.

Wasiirka Amniga Cabdirisaaq Faarax Warsame ayaa 22 Sebteembar warbaahinta u sheegay in gaadiidku fiidkii 20 Sebteembar u soo dhowaaday fariisimo ay maamulkiisu gacanta ku hayaan lana joojiyey kahor inta uusan safarka dhammeystirin. Dawan Africa waxay hadalkiisa ku sheegtay afar gaari, iyadoo sagaal qof oo la socday la xiray. Wasiirku wuxuu sheegay in gaadiidku wali gacanta maamulka ku jiro, dadka la qabtayna loo gudbin doono hay'adaha sharciga.

Warbixinno kale waxay bixiyeen tiro ka duwan. Qaar waxay sheegeen saddex gaari halkii ay ka ahaan lahaayeen afar. Horseed Media ma aysan xaqiijin isla tiradaas, hase yeeshee waxay sheegtay in gaadiid xamuul oo Berbera ka yimid uu maray jidka muddo dheer xirnaa, sagaal qofna la qabtay. Ilaa liis rasmi ah ama muuqaal cad uu xalliyo farqiga, tirada gaadiidka waa in loo hayaa arrin aan weli la isku raacsanayn.

Waxa ka dhacay jidka

Horseed waxay sheegtay in xamuulku ku socday Laascaanood, gaadiidkuna uu soo maray dhinaca Oog kahor inta uusan gaarin Guumays oo ay joogaan ciidamada Waqooyi Bari. Warbixintu waxay sheegtay in jidka Burco iyo Laascaanood uu ka xirnaa aagga fariisimada iska soo horjeeda tan iyo dagaalladii 2023, waxayna dhaqdhaqaaqan ku tilmaantay kii ugu horreeyey ee ganacsi oo noociisa ah muddo dhowr sano ah.

Warbixinta Dawan waxay bixisay diidmada ugu cad ee dowladda ee sheegashada ah in jidku dib u furmay. Warsame wuxuu sheegay in wararka tilmaamaya in gaadiid ganacsi si xor ah u gudbay ay khaldan yihiin, wuxuuna ku adkeystay in gaadiidka la qabtay. Farqigaasi waa muhiim. Hal kolonyo oo qayb jidka ka mid ah soo marta ma caddaynayso in isu-socod joogto ah dib loo furay.

Horumarka la xaqiijiyey sidaas waa ka kooban yahay doodaha dib-u-furista. Gaadiid xamuul ayaa Berbera ka soo baxay, wuxuu maray ama u dhowaa Oog, wuxuu gaaray meel ay ciidamada Waqooyi Bari joogaan, halkaasna isaga iyo sagaal qof lagu qabtay. Gaadiidku si caadi ah uguma sii socon halkii loo waday.

Jid uu qaabeeyey dagaalkii 2023

Jidku wuxuu isku xiraa Burco iyo Laascaanood, wuxuuna dhex maraa dhul gacan-ku-hayntiisa siyaasadeed iyo milatari ay muran galeen intii uu socday dagaalkii 2023. Kadib markii ciidamada Somaliland ay ka baxeen fariisimihii ku dhowaa Laascaanood, ciidamo kala dhinac ah ayaa ku haray goobo jidka ku yaal. Taasi waxay abuurtay xad amni oo carqaladeeyey isu-socodkii dadka iyo ganacsiga.

Jidku sidaas wuxuu leeyahay muhiimad dhaqaale iyo siyaasadeed. Berbera waa deked iyo xarun ganacsi oo ay maamusho Somaliland. Laascaanood waa xarunta maamulka Waqooyi Bari. Badeecad ka timaadda Berbera oo u gudubta Laascaanood waxay abuureysaa xiriir ganacsi oo toos ah oo ka gudbaya xad ay weli muran ka taagan yihiin sheegashooyinka siyaasadeed iyo fariisimada amni.

Taasi ayaa sharxaysa sababta dhowr gaari xamuul ahi u abuureen dood ka weyn safar ganacsi. Ganacsatada, su'aashu waa in alaabtu si ammaan ah oo la saadaalin karo u dhaqaaqi karto. Maamullada, isla dhaqdhaqaaqaas wuxuu noqdaa su'aal ku saabsan oggolaansho, awood maamul iyo gacan-ku-hayn.

Sheegashooyin kala duwan oo ku saabsan dib-u-furista

Warbixinno ka horreeyey hadalka wasiirka waxay dhaqdhaqaaqa gaadiidka u soo bandhigeen calaamad muujinaysa in jidku furmay. Mas'uuliyiinta Waqooyi Bari si toos ah ayay u diideen fasiraaddaas. Qabashada gaadiidku waxay taageeraysaa gunaanad taxaddar leh: gaadiidku wuxuu maray meel ka fog intii uu gaadiidka caadiga ahi gaari jiray sannadihii u dambeeyey, hase yeeshee maamulka dhinaca bari ma uusan u arkin dhaqdhaqaaqaas ganacsi la oggolaaday.

Waxaa sidoo kale jira farqi u dhexeeya jid la mari karo iyo jid siyaasad ahaan ama maamul ahaan dib loo furay. Waddo ayaa jir ahaan loo mari karaa iyadoo wali xiran marka laga eego xeerka amni. Dhacdada Sebteembar waxay si toos ah u muujinaysaa farqigaas. Kolonyadu way dhaqaaqday, kadibna waxay la kulantay awood fulin oo sheegaysa in jidku wali xiran yahay.

Waxa aan caddayn

Faahfaahin dhowr ah ayaa u baahan xaqiijin. Tirada saxda ah ee gaadiidka lama xallin. Aasaaska sharci ee gaadiidka iyo sagaalka qof lagu hayo laguma daabicin warbixinnada ay PUNT NEWS eegtay. Xamuulka waxaa lagu tilmaamay badeecad ganacsi, balse liis faahfaahsan oo alaabta ah lama shaacin.

Sidoo kale ma cadda in mas'uuliyiinta Somaliland ay fasaxeen ama fududeeyeen maritaanka Oog, ama darawalladu ay ku dhaqaaqeen heshiis ganacsi oo gaar loo leeyahay. PUNT NEWS ma helin bayaan isla waqtigaas ka yimid Somaliland oo sharxaya safarka ama ka jawaabaya qabashada.

Horumarka xiga ee wax beddeli kara sheekada wuxuu noqon doonaa liis rasmi ah, sii daynta ama dacwadeynta sagaalka qof, soo celinta ama la wareegidda xamuulka, ama heshiis maamul oo qeexaya isu-socodka ganacsi mustaqbalka. Midkood ayaa caddayn kara in dhacdadani ahayd isku day gooni ah ama tijaabadii hore ee nidaam ganacsi cusub.

Hadda caddeyntu waxay taageeraysaa gunaanad kooban. Jidku wali wuxuu ku jiraa xakameyn siyaasadeed iyo amni, mana noqon marin ganacsi oo caadi ah. Kolonyo ayaa xadkaas tijaabisay, ciidamada Waqooyi Bari ayaa joojiyey, labada dhinacna wali ma soo bandhigin hannaan ay wada aqoonsan yihiin oo ganacsigu ku mari karo Oog–Laascaanood.