Ciidamada Xuutiyiinta ayaa soo gaadhay meel Cadan u jirta qiyaastii 80 kiiloomitir, sida afar ilood oo ciidan ay Reuters u sheegeen 2 Nofeembar. Waxay sheegeen dagaal ka socda agagaarka Tur al-Bahah iyo qabsashada Al-Maqatirah, oo ah degmo buuraley ah oo ka sarraysa jidka Cadan iyo Tacis. Xogtu waxay muujinaysaa culays ku soo kordhay jidadka caasimadda ku meel gaarka ah ee dawladda caalamku aqoonsan yahay. Wasiirka warfaafinta Yemen isla markiiba kama jawaabin Reuters; sheegashada dhulka la qabsaday waxay ka timid ilahaas ciidan.

Jidku waa udub dhexaadka saamaynta horusocodkaas. Wuxuu loollanka dhulka ku xidhaa isu-socodka cuntada, shidaalka iyo bukaannada ee koonfurta Yemen iyo Tacis. Meel ka sarraysa marin sahay ayaa saamayn karta dad aad uga fog deegaanka ciidamadu ku dagaallamayaan. Dadka rayidka ah, su’aasha degdegga ahi waa in waddo la mari karo furan tahay iyo in badeecaduhu gaadhi karaan meelaha looga baahan yahay. Gacan-ku-haynta ciidan iyo helitaanka marin rayid waa laba natiijo oo kala duwan: waddo way dhisnaan kartaa iyadoo amni-darradu ka hor istaagayso ambalaas ama gaadhi sahay inuu isticmaalo. Soo celinta isu-socodku waxay u baahan tahay wax ka badan waddo khariidad ku taal. Sidaas ayay xaaladda gaadiidku qayb uga noqonaysaa nolosha magaalooyinka ku tiirsan jidka.

Nuglaantaasi waxay jirtay ka hor horusocodkii dambe. Human Rights Watch waxay 26 Oktoobar sheegtay in ciidamo Xuutiyiin ahi 18 Oktoobar qaraxyo ku dhaawaceen jidka Hayjat al-Abd. Baaritaankeedu wuxuu isku daray waraysiyo, sawirro dayax-gacmeed iyo muuqaallo la hubiyay. Hay’addu waxay jidka ku tilmaantay marin muhiim ah oo sahaydu Tacis ku gaadho, waxayna sheegtay inaan Xuutiyiintu ka jawaabin su’aalihii loo diray. Dhaawaca jidku wuxuu sidaas ugu daray xannibaad kale carqaladdii dagaalku hore ugu hayay isu-socodka.

Saamayntu waxay ku sii fidaysay adeegyada magaalada. Isku-duwaha gargaarka QM, Laurent Bukera, ayaa 20 Oktoobar ka digay in sahay-yaraantu halis gelinayso korontada iyo ogsijiinta caafimaad ee isbitaallada, halka qiimaha cuntada iyo shidaalku labanlaab ka badan noqday. Wax-soo-saarka biyuhu kala badh ayuu dhacay. Wuxuu masuuliyiinta Xuutiyiinta ugu baaqay marin ammaan ah oo badeecadaha iyo gargaarku maraan. Sii shaqaynta isbitaalku waxay ku xidhantay isla shabakadda gaadiid ee qoysaska iyo ganacsatadu ku dhibaataysnaayeen inay isticmaalaan.

Shidaal-yaraantu waxay dagaalka ku xidhay caafimaadka carruurta. UNICEF waxay 20 Oktoobar sheegtay in nidaamyada biyaha ay taageerto ay u adeegaan qiyaastii saddex milyan oo qof oo Tacis jooga, oo ugu yaraan 1.6 milyan carruur yihiin. Hay’addu waxay bixisay naafto lagu sii shaqaysiiyo matoorada, halka qiimaha biyaha booyaduhu saddexlaabmay. Xogteedu waxay biyaha aan nadiifka ahayn iyo nadaafad-xumada ku xidhay cudurro sii xumayn kara nafaqo-darrada. Cilad ku timaadda matoorka biyuhu waxay sidaas saamayn kartaa cabbitaanka qoysaska iyo daawaynta carruurta labadaba.

Hay’adaha cuntadu hore ayay digniin u bixiyeen. Digniintii Barnaamijka Cunnada Adduunka ee 14 Oktoobar waxay sheegtay in colaadda ay goynayso gargaarka naf-badbaadinta ee Tacis. Warbixintii QM ee 23 Oktoobar waxay sharaxday waddooyin xidhmay oo sahayda badan ka hor istaagaya gelitaanka magaalada, bixitaankana khatar ka dhigaya. UNICEF waxay sheegtay in xitaa cunto daawayn ah oo hore loo kaydiyay ay adkaan karto in xarumaha loo raro ama qoysasku si nabad ah u gaadhaan. Sahay ku jirta gobolka iyo cunto gaadha ilmo gaar ah waxay ahaayeen marxalado kala duwan oo dadaal isku mid ah.

Jidadka koonfureed waxay sidoo kale maraan deegaan ay joogaan dad dagaallo hore ka soo cararay. UNHCR waxay 30 Oktoobar sheegtay in xerada Kharaz ee Laxj ay hoy u tahay qiyaastii 9,500 qaxooti ah oo Soomaali iyo Itoobiyaan ah. Duqaynta agagaarka ayaa carqaladaysay adeegyada oo xaddidday isu-socodka; waxbarashada iyo gargaar kale ayaa hakaday. Hay’addu waxay sheegtay in dagaalladu Yemen ka barakiciyeen in ka badan 280,000 qof. Qaxootiga jiidda u dhow, u guurista meel kale oo ammaan ah waxay la macno noqon kartaa inay ka tagaan adeegyada ay noloshoodu ku tiirsan tahay.

Isku-xidhka Cadan lafteeda ayaa sidoo kale weerar la kulmay. Ciidamada dawladda ayaa sheegay in weerar Xuutiyiintu 28 Oktoobar qaadeen uu dhaawacay rayid oo waxyeelleeyay garoonka magaalada, sida Reuters werisay. Duullimaadyadii ayaa joogsaday. Wasiirka gaadiidku wuxuu sheegay in hawlgalladu dib u bilaabmeen 29 Oktoobar kaddib dayactir. MSF waxay hore garoonka ugu tilmaantay marin muhiim ah oo shaqaalaha gargaarka iyo agabka caafimaadku isticmaalaan. Furitaanka marinkaas iyo ilaalinta waddooyinka dhulku waxay hawlaha gargaarka hor dhigayaan baahiyo kala duwan. Isku-xidhkoodu wuxuu khuseeyaa dadka ku nool magaalada iyo kuwa sahayda uga baahan meelo ka baxsan labadaba.

Dadaallada diblomaasiyadeed waxay la socdeen culaysyadaas. Xafiiska ergayga QM Hans Grundberg wuxuu sheegay in booqashooyinkiisii Oktoobar ee Berlin iyo London ay diiradda saareen xaaladda Yemen iyo gobolka iyo sidii loo horumarin lahaa geeddi-socod siyaasadeed oo Yemeniyiintu hoggaamiyaan. Warbixinta dagaalka ee 2 Nofeembar waxay jidadka koonfureed hor dhigaysaa baahi degdeg ah: soo celinta marin la isku hallayn karo iyadoo dagaalku socdo. Cadan iyo Tacis, taasi waxay ka dhigan tahay ilaalinta waddooyinka iyo adeegyada ay nolosha dadka rayidka ahi ku sii socon karto.