Taliska Maraykanka ee Afrika (AFRICOM) wuxuu 18 Sebteembar sheegay inuu maalintii ka horreysay fuliyey duqayn lagu beegsaday bakhaar hubka caadiga ah oo Al-Shabaab lahayd waqooyiga Soomaaliya. AFRICOM wuxuu bartilmaameedka ku sheegay gobolka Sanaag, qiyaastii 80 kiiloomitir koonfur-galbeed ka xiga Boosaaso, wuxuuna sheegay in hawlgalka lala kaashaday Dowladda Federaalka Soomaaliya. Taliska ma bixin faahfaahin ku saabsan diyaaradaha, cutubyada ama hubka la adeegsaday, isagoo sabab uga dhigay amniga hawlgallada.
Goobtu waa muhiim sababtoo ah Boosaaso waa dekedda ganacsi ee ugu weyn Puntland, waana mid ka mid ah magaalooyinka ugu muhiimsan ee Gacanka Cadmeed. Duqayn ka dhacda meel qiyaastii 80 kiiloomitir u jirta magaalada sidaas darteed kama mid aha oo keliya liiska dheer ee hawlgallada ka dhanka ah argagixisada ee AFRICOM. Waxay ku dhex jirtaa deegaan amni oo in ka badan toban sano isku xidhayay buuraha Golis iyo Galgala, waddooyinka gudaha iyo marinada loo soo galo Boosaaso.
Jiho amni oo muddo dheer jirtay
Joogitaanka Al-Shabaab ee Puntland ma aha arrin cusub. Warbixin Qaramada Midoobay ah oo 2013 la daabacay ayaa sharaxday shabakad Al-Shabaab ah oo ka hawlgasha buuraha Golis, waxayna diiwaangelisay weerarro gaadmo ah, dilal qorshaysan, walxaha qarxa iyo weerarro lagu qaaday saldhigyada ciidamada Puntland. Isla warbixintaas waxay sheegtay qabqabasho ka dhacday Boosaaso iyo Gaalkacyo oo lala xiriiriyey hub, bam-gacmeedyo iyo qalab lagu farsameeyo qaraxyada. Warbixin kale oo Qaramada Midoobay ah ayaa xustay dhaqdhaqaaq Al-Shabaab oo soo cusboonaaday agagaarka Boosaaso dabayaaqadii 2013 iyo horraantii 2014.
Taariikhdaasi waxay sharxaysaa sababta duqaynta 17 Sebteembar loo fahmi karo qayb ka mid ah dhibaato amni oo waqooyiga ka jirta muddo dheer, halkii loo arki lahaa dhacdo gooni ah. Dhulka buuraleyda ahi wuxuu faa’iido u leeyahay kooxaha hubaysan. Dooxooyinka, buuraha iyo waddooyinka adag waxay caqabad ku noqon karaan dabagalka iyo dhaq-dhaqaaqa ciidamada, halka u-dhowaanshaha Boosaaso uu siinayo qiime sahay iyo astaanba leh.
Deegaanka hubaysan sidoo kale wuu sii murugsanaaday. Al-Shabaab ma aha kooxda keliya ee jihaadiga ah ee ka hawlgasha Puntland. Islamic State in Somalia wuxuu saldhigyo ka samaystay waqooyi-bari, gaar ahaan agagaarka Cal Miskaad. Kala saaridda kooxahan waa muhiim sababtoo ah waxay leeyihiin hoggaan, dhul ay ku xooggan yihiin iyo xiriirro dibadeed oo kala duwan. Bayaanka AFRICOM ee 17 Sebteembar wuxuu si cad u magacaabay Al-Shabaab. Sidaas darteed sax ma aha in hawlgal kasta oo ka dhaca Puntland lagu daro hal olole oo aan kooxaha la kala saarin.
Waxa bayaanka Maraykanku dhab ahaantii sheegayo
Bayaanka AFRICOM waa kooban yahay. Wuxuu sheegayaa in bartilmaameedku ahaa bakhaar hub oo Al-Shabaab lahayd, in hawlgalku ka dhacay Sanaag qiyaastii 80 kiiloomitir koonfur-galbeed ka xiga Boosaaso, iyo in lala kaashaday Dowladda Federaalka Soomaaliya. Ma sheegin khasaaraha, qaraxyada ka dhashay, heerka burburka ama in ciidamada Puntland si toos ah uga qayb qaateen. Waxyaabahaas aan la sheegin waa muhiim. Warbixinta milatari, maqnaanshaha xogtu ma aha oggolaansho lagu buuxiyo mala-awaal.
Erayada bayaanku waxay sidoo kale ka tarjumayaan qaabka diblomaasiyadeed ee Maraykanku muddo dheer ugu sharaxayay hawlgalladiisa Soomaaliya. AFRICOM wuxuu sannado badan sheegayay in duqaymaha ka dhanka ah Al-Shabaab iyo Islamic State lagu fuliyo taageero ama isku-dubbarid lala yeesho Dowladda Federaalka. Taasi ma jawaabayso dhammaan su’aalaha ku saabsan xiriirka hawlgal ee gudaha Puntland. Waxayse dejinaysaa diiwaanka rasmiga ah ee Washington.
Puntland, arrinta la taaban karo ayaa ka dhow. Hay’adaha amnigu waa inay wax ka qabtaan shabakadaha hubka, dhuumaha buuraha, waddooyinka isku xira gudaha iyo magaalooyinka, iyo khatarta kooxaha hubaysan ee ka faa’iidaysan kara farqiyada awoodda. Awoodda cirka ee dibadda waxay waxtar yeelan kartaa marka ay burburiso bakhaar ama saldhig. Taasi kaligeed ma burburiso qorista dagaalyahannada, maalgelinta, xog-ururinta ama shabakadaha sahayda.
Ololaha ballaaran
Hawlgalka 17 Sebteembar wuxuu ku soo beegmay bil ay Maraykanku hawlgallo kale fulinayeen. AFRICOM wuxuu si gooni ah u shaaciyey duqaymo Al-Shabaab lagu beegsaday 14 Sebteembar iyo 8 Sebteembar. Qaabkani wuxuu muujinayaa in duqaynta cirka ay tahay hal qalab oo ka mid ah olole ka sii ballaaran, kaas oo sidoo kale ku tiirsan ciidamo maxalli iyo kuwo qaran oo dhul haysta, xog ururiya, kana hortaga in kooxuhu dib isu dhisaan.
Taariikhdu waxay bixisaa cashar. Al-Shabaab wuxuu ka badbaaday hawlgallo badan sababtoo ah cadaadis milatari keligiis ma tirtiro duruufaha siyaasadeed iyo dhaqaale ee ay shabakadaha hubaysan ku dhex shaqeeyaan. Puntland waxay muddo dheer lahayd joogteyn hay’adeed ka xoog badan qaybo badan oo kale oo gobolka ah. Si kastaba, buuraha koonfur iyo galbeed ka xiga Boosaaso waxay marar badan muujiyeen in dhul adag iyo awood kala qaybsan ay muddo dheer hayn karaan kooxo yaryar oo hubaysan.
Sidaas darteed duqaynta 17 Sebteembar waxay leedahay laba macne. Dhinaca xeeladda, AFRICOM wuxuu sheegay inuu burburiyey bakhaar hub. Dhinaca istiraatiijiyadda, hawlgalku wuxuu xusuusinayaa in jiidda amniga ee ku xeeran Boosaaso ay weli firfircoon tahay kadib in ka badan toban sano oo weerarro, qabqabasho iyo dagaal buuraley ah. Xaqiiqooyinka degdegga ahi waa kooban yihiin. Taariikhda dheer ma aha.